Voor paradijselijke reisbestemmingen ligt economische ramp op de loer (OPINIE)

Volgens cijfers van de Wereld Toerisme Organisatie (UNWTO), een onderdeel van de Verenigde Naties, zal de covid-19-pandemie in 2020 leiden tot een krimp van het toerisme met 20 tot 30 procent.

Deze schatting is wellicht nog aan de lage kant, zeker voor landen die sterk afhankelijk zijn van buitenlandse toeristen, en gezien het feit dat recente gegevens over het dagelijkse luchtverkeer op een daling van bijna 80 procent wijzen sinds januari 2020.

19 maanden hersteltijd

Hoewel verwacht wordt dat veel economische sectoren zich zullen herstellen zodra de beperkende maatregelen worden opgeheven, zal de pandemie waarschijnlijk een langduriger effect hebben op het internationaal toerisme. Dit komt grotendeels door het verminderde consumentenvertrouwen en door het feit dat er waarschijnlijk nog een tijdlang restricties zullen gelden op het internationale verkeer van mensen.

Volgens de World Travel and Tourism Council (WTTC) bedraagt de gemiddelde hersteltijd waarop mensen opnieuw verre bestemmingen aandoen nadat die eerder zijn geconfronteerd met een virale epidemie, ongeveer 19 maanden.

Kwetsbare bestemmingen

De huidige plotse en ingrijpende wending voor de reissector bezorgt de landen die voor hun economie afhangen van het toerisme, veel stress over de te verwachten inkomsten in de nabije toekomst.

Zo zijn er onder meer de Kleine Eilandstaten in Ontwikkeling (SIDS) met toeristische trekpleisters zoals Cuba, de Bahama’s, Kaapverdië, Mauritius of Barbados. Zij hangen gemiddeld voor 30 procent af van de inkomsten uit het toerisme en hebben bovendien amper een buffer om dit soort economische schokken op te vangen.

Voor bestemmingen zoals de koraaleilandengroep de Maldiven, de Seychellen, Saint Kitts and Nevis en Grenada is het zelfs zo dat hun bruto binnenlands product (BBP) voor de helft bepaald wordt door toerisme.

57 kleine eilandstaten

De SIDS – de huidige lijst van SIDS telt 57 kleine eilandstaten in het Caraïbische gebied, de Grote Oceaan, Afrika, de Indische Oceaan, het Middellandse Zeegebied en de Zuid-Chinese Zee – halen samen gemiddeld 30 miljard dollar per jaar uit het toerisme.

Een daling van die inkomsten met 25 procent zal resulteren in een daling van het bbp met 7,4 miljard dollar of 7,3 procent. Voor sommige topbestemmingen, zoals de Maldiven en de Seychellen, kan die daling nog aanzienlijk groter worden, tot 16 procent van het bbp.

Men verwacht dat de covid-19-pandemie voor veel van deze bestemmingen direct zal leiden tot recordhoeveelheden inkomstenderving zonder dat alternatieve bronnen van inkomsten beschikbaar zijn, nodig om buitenlandse schulden af te lossen en te kunnen importeren.

Economische ramp

In het algemeen kunnen landen economische stormen doorstaan door extra leningen aan te gaan of door gebruik te maken van beschikbare buitenlandse reserves.

De toegang tot de mondiale kapitaalmarkten wordt echter steeds beperkter, vooral voor kleine landen zoals de SIDS die vaak al een hoge schuldenlast hebben, en hun inkomsten uit weinig diverse sectoren kunnen halen.

De buitenlandse schuld van de SIDS als groep is gemiddeld goed voor 72,4 procent van het bbp, op de Seychellen en de Bahama’s zelfs tot 200 procent. Hun reserves zijn over het algemeen ook klein.

Rekening houdend met deze gegevens is het duidelijk dat zonder internationale hulp de economische gevolgen van de pandemie voor veel van deze internationale toeristische bestemmingen rampzalig zullen zijn.

Nood aan kapitaal

Door rekening te houden met de economische impact door de verminderde inkomsten uit het toerisme (uitgaande van een daling van 25 procent in toerisme en een herstelperiode van drie maanden voor handel), is het mogelijk om een ruwe schatting te maken van de onmiddellijke financiële behoeften van elk land.

Momenteel hebben de SIDS 5,5 miljard dollar nodig om de nadelige gevolgen van de pandemie voor hun economie tegen te gaan.

De Maldiven zijn koploper met een behoefte aan 1,2 miljard dollar vanwege hun grote afhankelijkheid van inkomsten uit toerisme, gevolgd door de Bahama's en Jamaica.

Veel van de SIDS, zoals Jamaica en de Bahama's, hebben ook hoge buitenlandse schulden die aanvullende schuldverlichtingsprogramma’s vereisen.

Internationale respons

Wereldwijd hebben overheden al aangekondigd dat ze fiscale maatregelen zullen nemen om de gevolgen van de pandemie te helpen verlichten. De internationale gemeenschap heeft ook geld vrijgemaakt om de economische schade in de meest kwetsbare landen te helpen beperken.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) voorziet in een fonds van 50 miljard dollar en zal 10 miljard vrijmaken voor de meest kwetsbare leden aan nul procent intrest. Ook regionaal zijn er bankinstellingen die in speciale steunmaatregelen voorzien.

De opties voor de SIDS?

Het IMF heeft zopas de Catastrophe Containment and Relief Trust (CCRT) vernieuwd om een aantal van zijn leden kortetermijn-schuldverlichting te bieden.

Sommige van de SIDS zoals de Comoren, São Tomé en Principe, en de Salomonseilanden hebben al schuldverlichting aangevraagd en verkregen. Hoewel veel van de SIDS niet tot de armste landen behoren, zijn ze wel kwetsbaar, vooral door de hoge buitenlandse schulden van veel van de eilanden.

Het is van cruciaal belang dat zij die schulden kunnen opschorten totdat ze financieel klaar zijn om aan hun schuldverplichtingen te voldoen.

Dit kan de impact van externe schokken zoals covid-19 helpen afzwakken en hen voorzien van de nodige financiële middelen om de volgende stappen voor hun economische ontwikkeling te plannen.