Digitale media maken boerenstiel weer sexy bij Afrikaanse jongeren

Op elke landbouwconferentie die ze bijwoonde frustreerde het haar dat jongeren landbouw afdoen als niet ‘cool’. De 29-jarige Nawsheen Hosenally uit Mauritanië, afgestudeerd in landbouwvoorlichting en -informatiesystemen, besliste om iets te doen om het imago van landbouw bij jongeren op te krikken.

Samen met haar echtgenoot, een journalist uit Burkina Faso, lanceerde ze Agribusiness TV, een website waar video’s van succesverhalen van jonge ondernemers in de landbouwsector worden geüpload.

Zien is geloven

“Ik hoorde zo vaak dat landbouw niet cool is en ik realiseerde me dat er niemand beter dan de jeugd zelf het tegendeel kan bewijzen”, zegt Hosenally.

“De baseline van Agribusiness TV is ‘zien is geloven’. Beelden die successen tonen, hebben meer impact dan het lezen van een publicatie bijvoorbeeld. Gaandeweg verandert het beeld dat de jeugd heeft over landbouw.”

Meerderheid boeren is oud

Met een beetje hulp van mobiele telefoons, YouTube en Facebook veranderen ondernemers zoals Hosenally het heersende beeld van het boerenleven in Afrika.

Het continent bezit 60 procent van 's werelds akkers en niet-gecultiveerd land maar vecht desalniettemin tegen honger en armoede. De meerderheid van de kleine boeren wordt ook steeds ouder en realiseert lagere oogstopbrengsten dan voorheen.

De kans dat de landbouwsector de economische ommekeer in Afrika aanspoort is enorm, maar de uitdaging om jonge landbouwers naar deze bedrijfstak te lokken, waarin momenteel nog 60 procent van de bevolking van het continent werkzaam is, is dat evenzeer.

Digitalisering

Bevolkingsdeskundigen voorspellen dat de Afrikaanse bevolking de komende 40 jaar zal verdubbelen naar 2,5 miljard mensen. Dit zet de Afrikaanse regeringen onder druk om meer voedsel, energie, banen, gezondheid en een betere levensstandaard voor hun burgers te realiseren.

De digitalisering van de landbouw biedt jonge ondernemers de mogelijkheid om bedrijfsmodellen te ontwikkelen die de modernisering van de sector versnellen, zegt Michael Hailu, directeur van het Technical Centre for Agricultural and Rural Cooperation (CTA), gevestigd in Wageningen, Nederland.

“Als jongeren hun leeftijdsgenoten successen zien boeken, vragen ze zich af ‘waarom ik niet?’. Die verhalen veranderen de visie op landbouw in Afrika en steeds meer mensen stemmen af op Agribusiness TV voor tips en inspiratie”, zegt Hosenally.

Het tv-kanaal en de mobiele applicatie hadden 500.000 views tijdens het eerste jaar na de lancering in 2012. Zes maanden later werden de video’s al meer dan 1 miljoen keer bekeken en vandaag zijn ze gegroeid tot 8 miljoen views via de app, meer dan 180.000 volgers op Facebook en bijna 18.000 via YouTube.

Netwerken

“We mikken vooral op de mobiele telefonie omdat we de jeugd willen bereiken”, zegt Hosenally. “De statistieken zijn fantastisch en we groeien nog steeds. Wat de verhalen betreft zien we veel impact door de feedback die ze krijgen. Wie een video post, wordt vaak al kort daarna bijna een ster. Sommigen genereren 100.000 views in minder dan 24 uur. Deze visibiliteit leidt uiteindelijk tot netwerken en nog veel andere opportuniteiten.”

Zo was er een een video van een varkensboer in Burkina Faso die zijn bedrijf graag wilde uitbreiden met groententeelt maar geen tractor had. Een landgenoot die in Spanje woont zag de video en doneerde de jonge boer het noodzakelijke materiaal om zijn plannen waar te maken.

“Dit is het soort impact die we willen zien want dat zal meer jongeren naar landbouw doen kijken als naar een zakelijke kans”, zegt Hosenally. Ze startte ondertussen ook met een Agribusiness Shop waar afgewerkte producten van jongeren en vrouwen in Burkina Faso worden verkocht via een Facebookpagina.

Volgens de cijfers van de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) zijn meer dan 1,3 miljard mensen wereldwijd tewerkgesteld in de landbouw. Dit maakt de sector tot een van de grootste wat betreft het verschaffen van werkgelegenheid.

Meer succesverhalen nodig

Ook elders in Afrika zijn er initiatieven die de bedoeling hebben om jongeren terug warm te maken voor een baan in de landbouw. Zo is er in Ghana Agrocenta, een onlineplatform dat kleine boeren en grotere boerenbedrijven wil linken, opgericht door computerwetenschapper Michael Ocansey. Ook hij zag in zijn land een eerder cynische blik van de jeugd voor de landbouw omdat jongeren overal om hen heen oudere boeren zagen die de eindjes niet aan elkaar konden knopen.

“Veel jongeren verlaten de landbouwgemeenschappen om naar de steden te trekken op zoek naar een baan”, zegt Ocansey. “Met Agrocenta proberen we dat te doorbreken door manieren aan te reiken om landbouw lucratiever te maken en het imago van de boerenstiel weer sexyer te maken bij jongeren.”

Ocansey beaamt dat verhalen van worstelende landbouwers nog steeds bestaan wat de perceptie niet altijd helpt. Daarom is ook hij van mening dat meer succesverhalen dienen verteld te worden om de mindset te veranderen en jongeren te overtuigen om voor een carrière in de landbouw te kiezen.

Barrières

De Afrikaanse Ontwikkelingsbank (AfDB) voorspelt dat Afrika zijn landbouwproductie per jaar kan verhogen tot 880 miljard dollar tegen 2030 als het de barrières om tot volwaardige ontwikkeling te komen, wegneemt. Dit zijn onder meer lage investeringen, slechte krediettoegang voor boeren, beperkte toegang tot de markt en een beperkt gebruik van moderne landbouwtechnieken en machinerie.

De perceptie dat je met landbouw geld kan maken, moet ondersteund worden met advies dat het ook hard werk vereist, waarschuwt Lawrence Afere (35), oprichter van Springboard, een onlinenetwerk van producenten en landbouwondernemers in Ondo State in Nigeria.

“Als we landbouw willen voorstellen als een levensvatbare economie, moeten we jongeren daar ook bij vertellen dat het er een is waar je je handen dient vuil te maken”, zegt Afere. Zijn programma werkt samen met 3000 leden in zes staten in Nigeria. Springboard voorziet deze boeren in informatie en opleiding en koopt hun oogst op om de goederen nadien te verwerken en zo te vermeerderen in waarde.

Jeugdwerkloosheid

Toegang tot financiering prijkt bovenaan het landbouw-verlanglijstje. Ook hier bestaan er initiatieven om jongeren te helpen zonder dat ze een bank om een lening moeten smeken.

Programma’s van onder meer de FAO dragen bij aan de ontwikkeling van landbouw- en visserijvaardigheden bij jongeren in onder meer Guinee-Bissau en Ghana.

Ondanks alle inspanningen en succesverhalen is er ook een evidence-based studierapport van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) waarin we lezen dat jeugdig ondernemerschap niet de enige oplossing zal zijn voor de gigantische jeugdwerkloosheid in Afrika.

Tussen dit en twintig jaar zullen in Afrika ten zuiden van de Sahara 440 miljoen jongeren de arbeidsmarkt betreden, stelt de Wereldbank en het Internationaal Fonds voor Landbouwontwikkeling (IFAD).

Aspiraties van jongeren

De meeste van deze jongeren zijn slecht opgeleid, zegt Ji-Yeun Rim, projectmanager van het Ontwikkelingscenter van de OESO in Parijs.

“Toch hebben deze jongeren hoge verwachtingen voor het vinden van een baan, en de meesten zien niet veel in de boerenstiel”, zegt Rim.

Een recente OESO-studie over de aspiraties van jongeren in ontwikkelingslanden toont aan dat 76 procent droomt van een hooggeschoold beroep. In werkelijkheid is slechts 13 procent van hen op dit moment werkzaam in zo’n baan.”

Rim werkt sinds vier jaar aan een inclusieproject waarbij overheden van negen ontwikkelingslanden in Azië, Afrika en Latijns-Amerika worden ondersteund om hun beleid naar jongeren toe te verbeteren.