De Nigeriaanse gaspijplijn naar Europa: een luchtkasteel in de woestijn?

De Trans-Sahara-pijplijn is een gezamenlijk project van Nigeria, Algerije en Niger. Het plan is om via een 4000 kilometer lange pijpleiding tot 30 miljard kubieke meter gas per jaar van Nigeria, door Niger, naar Algerije te transporteren. Daar zou het aansluiten op bestaande pijpleidingen over de Middellandse Zee naar Europa.

De hoop is dat de pijpleiding de gasexport zal opkrikken en geld in het laatje zou brengen. Het plan kreeg in 2021 een doorstart toen Rusland Oekraïne binnenviel. Europa moest plots op zoek naar alternatieve gasbronnen.

Maar nu er steeds meer problemen opduiken, vragen deskundigen zich af of het wel verstandig is om grote sommen overheidsgeld in het project te blijven investeren

De Europese vraag naar gas neemt af en zal waarschijnlijk worden gedekt door de bloeiende export van vloeibaar aardgas (LNG) uit de VS en Qatar.

Ondertussen blijft diefstal van gas uit pijpleidingen een probleem. Het noorden van Nigeria en Niger, waar de pijpleiding doorheen zal lopen, zijn regio’s die steeds onveiliger worden.

De Nigeriaanse overheid heeft al meer dan 1 miljard dollar uitgegeven aan het deel van het project op haar grondgebied, en er zijn plannen om nog eens 1 miljard dollar te investeren. Deskundigen vrezen dat een groot deel van dat geld wel eens verspild zou kunnen blijken.

Staatsgreep in buurland

Ademola Henry, een onafhankelijk adviseur voor de olie- en gasindustrie, waarschuwt dat de pijpleiding op termijn niet meer economisch levensvatbaar zal zijn. Als dat gebeurt, zal Nigeria geld moeten lenen, belastingen heffen of schrappen in de overheidsuitgaven om die verliezen te compenseren.

Chukwumerije Okereke is hoogleraar mondiaal klimaatbeheer en overheidsbeleid aan de Universiteit van Bristol. Volgens hem kan de pijpleiding leiden tot “winst en sociaaleconomische voordelen voor de bevolking”.

Maar hij waarschuwde dat gasdiefstal en onveiligheid in buurland Niger “voor grote uitdagingen kunnen zorgen”. In Niger vond vorig jaar een militaire staatsgreep plaats. De nieuwe junta heeft zich teruggetrokken uit de Ecowas, een politieke unie van West-Afrikaanse staten. “Dat maakt de situatie nog ingewikkelder”, aldus Okereke.

Volgens Okereke moet Nigeria elke investering in de energiesector “grondig overwegen”. Hij wijst op de wereldwijde belofte om hernieuwbare energie te verdrievoudigen en Nigeria’s overvloedige beschikbaarheid van zonne-energie.

Europa helpen

De opening van de pijpleiding was oorspronkelijk gepland voor 2015, maar tussen 2009 en 2019 werd er geen vooruitgang geboekt.

In 2019 werd de pijpleiding voor het eerst genoemd in officiële plannen. De regeringen van de drie landen tekenden een overeenkomst om de aanleg te versnellen nadat Rusland Oekraïne binnenviel en Europa op zoek was naar niet-Russisch gas.

De toenmalige Nigeriaanse minister van Energie Timpire Sylva vertelde destijds aan diplomaten van de Europese Unie dat Nigeria hen wat graag meer gas wilde verkopen. Volgens hem zou dat “het energieprobleem in Europa oplossen”.

Maar hij was niet de enige die dat aanbod deed. Vooral de VS hebben hun investeringen in exportterminals opgevoerd om hun vloeibaar aardgas naar Europa en elders te verschepen.

Het Internationaal Energieagentschap (IEA) voorspelt een overvloed aan dit gas wanneer deze infrastructuur operationeel is. Dat betekent meer concurrentie voor Nigeriaanse gasverkopers.

Tegelijkertijd voorspelt het IEA dat de Europese vraag naar gas zal blijven dalen, omdat de invasie van Oekraïne de plannen om af te stappen van fossiele brandstoffen heeft versneld.

Op het moment van publicatie wordt alleen het Nigeriaanse deel van de pijpleiding – bekend als AKK – aangelegd.

Ondanks de toenemende onzekerheden in de andere betrokken landen, bestaat de mogelijkheid dat de Nigeriaanse regering haar deel van het Trans-Sahara-project in juli van dit jaar lanceert. “Dan nog blijft het een risico dat de activa stranden”, vreest Okereke.

Gestrande activa zijn activa die minder waard blijken te zijn dan verwacht als gevolg van de veranderingen in de energietransitie. “In dat geval zal dat leiden tot aanzienlijke verliezen voor de overheid, met gevolgen voor de belastingbetaler”, concludeert de hoogleraar.

-

Dit artikel is oorspronkelijk verschenen bij IPS-partner Climate Home News.