Gendergelijkheid is opstap naar betere gezinsplanning

Het onderzoek in 14 landen in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied, gepubliceerd in The Lancet Regional Health, bevroeg meer dan 100.000 vrouwen en peilde naar de beschikbaarheid van moderne anticonceptiemethoden, zoals de pil, implantaten en de morningafterpil.

De volgende landen komen in de studie onder het gemiddelde uit: Haïti (41,8 procent), Guyana (48,5 procent), Suriname (55,3 procent), Trinidad en Tobago (61 procent), Belize (62,7 procent), Guatemala (65,4 procent) en Honduras (76 procent).

Sociale context

In Paraguay, Mexico en Costa Rica (elk ongeveer 80 procent), El Salvador (81 procent), de Dominicaanse Republiek (82 procent), Cuba (85 procent) en Colombia (85,6 procent) is toegang tot anticonceptie het best geregeld. 

Ook blijkt dat vrouwen die in landen met hoge genderongelijkheid wonen, 70 procent meer kans hebben dat hun anticonceptienoden niet worden vervuld dan vrouwen uit landen met minder ongelijkheid, ontdekten de onderzoekers. 

“De omgeving en sociale context blijken een rol te spelen in de toegang tot anticonceptie”, zegt epidemioloog en hoofdauteur van de studie, Laísa Rodrigues Moreira, verbonden aan het Internationale Centrum voor Gelijkheid in Gezondheidszorg van de Universiteit van Pelotas in Brazilië. 

Genderongelijkheid

Om de mate van genderongelijkheid te bepalen bekeken de onderzoekers gegevens van twee gestandaardiseerde enquêtes uitgevoerd tussen 2010 en 2019 door de Amerikaanse nationale hulporganisatie USAID en door de kinderrechtenorganisatie van de Verenigde Naties Unicef. Met name de emancipatie van vrouwen, hun positie op de arbeidsmarkt en reproductieve gezondheid spelen daarin een rol. 

Het gebrek aan geboortebeperking werkt volgens de onderzoekers ongelijkheid in de hand. De duurzame ontwikkelingsdoelstellingen voor 2030 van de VN vragen dan ook dat er werk van wordt gemaakt. Gendergelijkheid en vrouwenemancipatie kunnen immers een impact hebben op de groei van de wereldbevolking.

Cristiane Cabral, professor aan de School voor Volksgezondheid van de Universiteit van São Paulo (USP), valt de grote verschillen tussen Latijns-Amerikaanse landen op. Ze betreurt het ook dat “op dit moment in de geschiedenis nog steeds vrouwen in veel landen hun anticonceptienoden niet bevredigd zien”.

Ook overheid verantwoordelijk

Als vrouwen onafhankelijker zijn en betere posities op de arbeidsmarkt bekleden, zijn ze beter in staat te kiezen wanneer ze kinderen krijgen en komen minder ongeplande zwangerschappen voor. “Hoe beter de toegang tot moderne en effectieve anticonceptiemethoden, hoe kleiner de kans op een onverwachte zwangerschap”, zegt Cabral.

Naast genderongelijkheid op landenniveau zijn ook individuele aspecten als opleiding, vermogen, leeftijd en aantal kinderen van belang. Het zijn veelal de armste en laagst opgeleide vrouwen die de grootste moeilijkheden ondervinden om anticonceptiemiddelen te bekomen, benadrukken de specialisten.

Cabral wijst er ook op dat het een vergissing is om alleen vrouwen verantwoordelijk te maken voor anticonceptie. “Het is ook aan de overheden om de seksuele rechten van vrouwen te garanderen en de gelijkheid tussen mannen en vrouwen te garanderen. Alleen op de manier kunnen vrouwen beslissen of ze kinderen willen, hoeveel en wanneer.” 

__

Dit artikel is eerder verschenen bij IPS-partner SciDev.