Wereldwijd laten jonge kinderen hun stem vaker horen

Abraham M. Keita was negen jaar toen een meisje van dertien uit zijn dorp in Liberia werd verkracht en gewurgd. De woede en het verdriet dat hij daarover voelde was voor hem het startsein om kinderrechtenactivist te worden. Sinds die dag neemt hij deel aan marsen, organiseert hij protestacties en komt hij op tegen de machtigen in een land dat volgens de Verenigde Naties wereldwijd bij de meeste gevallen van seksuele uitbuiting van kinderen kent.

Moedig

Keita wordt eind deze maand 20 jaar. Hij vertelt dat hij al de helft van zijn leven een activist is. “Mijn eerste mars deed ik mee toen ik tien jaar was”, vertelt hij aan IPS. We ontmoetten deze lange, slanke jongeman tijdens de International Civil Society Week (ICSW) die vorige vrijdag op zijn einde liep in Belgrado. De meeting werd mede georganiseerd door Civicus, een wereldwijde alliantie van burgerorganisaties en activisten. 850 delegaties van over de hele wereld hebben er ideeën gedeeld over hoe je succesvol verandering in de maatschappij kan teweegbrengen.

We brengen hier het verhaal van Keita. Deze opmerkelijke jongen werd in 2015 winnaar van de award die elk jaar wordt uitgereikt door de Amsterdamse organisatie Kids Right Foundation, aan een kind dat “moedig opkomt voor kinderrechten” (Nobelprijslaureate Malala Yousafzai ging hem vooraf). Keita is ook de oprichter van de Giving Hope to Children Foundation in Liberia.

Hij is een van de jonge activisten die wereldwijd opkomen voor burgerrechten en hun overheden wijzen op hun plicht om kinderen en jongeren te beschermen tegen geweld en uitbuiting.

Jeugdig engagement

“Het engagement van de jeugd is extreem belangrijk om nieuwe samenwerking tussen diverse groepen te verkrijgen”, zegt Elisa Novoa van Civicus.

Tijdens het hele event in Belgrado riepen jongeren op om “ruimte te creëren voor diverse groepen”.

“Wij jongeren uit diverse situaties en landen erkennen het belang om een stem te hebben, de eerste vereiste voor verandering”, stelt hun boodschap. “We moeten definiëren hoe we tot oplossingen kunnen komen en samenhorigheid opbouwen.”

Voor de meeste groepen draaien hun acties om de bescherming van kwetsbaren in hun gemeenschappen. Ook voor Keita is dat het geval. Hij vertelt hoe hij opgroeide in een situatie die hem en de andere kinderen in zijn omgeving extreem kwetsbaar maakten. Keita’s familie was arm. Samen met zijn moeder en zijn broers en zussen woonde hij in een sloppenwijk in de hoofdstad van Liberia, Monrovia. Zijn vader kwam om toen hij amper vijf jaar oud was, tijdens de brutale en langdurige burgeroorlog.

Kindsoldaten

Beide zijden van het conflict zetten tijdens die oorlog kindsoldaten in en velen van hen werden seksueel misbruikt. Rapporten van de VN en andere organisaties hebben dat veelvuldig gedocumenteerd. De erfenis blijft hen tot op vandaag achtervolgen. Nog steeds worden veel meisjes en vrouwen op grote schaal misbruikt, de daders blijven ongestraft.

Volgens de overheid van Liberia kwamen er tussen januari en september 2018 900 meldingen binnen van seksueel geweld, waaronder 500 verkrachtingen. In 475 gevallen ging het om de verkrachting van een kind.

Deze cijfers zijn “alarmerende bewijzen dat we nog niet op de juiste manier met dit probleem omgaan”, werd president George Weah afgelopen oktober geciteerd in de lokale media.

Verkrachtingen ongestraft

Keita benadrukt dat heel veel incidenten niet gerapporteerd worden en het effectieve aantal verkrachtingen dus een pak hoger ligt dan wat dit officiële cijfer laat zien. Verder klaagt hij aan dat seksuele gewelddaden niet snel genoeg worden opgevolgd en bestraft.

“Honderden cases liggen te wachten op een afhandeling in de rechtbank. Ondertussen lopen de daders vrij rond.”

Het probleem is heel diep geworteld, en zit verweven in alle lagen van de samenleving, zegt Keita. Hij kent verschillende gevallen waarbij personen die verantwoordelijk zouden moeten zijn voor de veiligheid van kinderen, zelf een aanklacht voor seksueel geweld boven het hoofd hangt.

In 2017 was er bijvoorbeeld het geval waarbij een Liberiaanse advocaat een meisje van dertien verkrachtte en haar zwanger maakte. Keita organiseerde een protestactie tegen deze man die behoorlijk wat aanzien en macht genoot in de gemeenschap. Het gevolg was dat hij zelf werd gearresteerd en beschuldigd van chantage.

Uiteindelijk werd de beschuldiging weer ingetrokken en moest de advocaat voor de rechtbank verschijnen. Hij heeft sinds 2017 twee dagen in de gevangenis doorgebracht. Keita en bevriende activisten trachten nog steeds om meer gerechtigheid te verkrijgen in de zaak, zelfs al kan het henzelf problemen opleveren met het gerecht.

Afschrikken

Arrestaties en bedreigingen behoren tot de officiële tactieken die gebruikt worden om jonge activisten af te schrikken, vergelijkbaar met hoe dat gebeurt bij mensenrechtenactivisten in het algemeen, getuigden verschillende delegaties tijdens de ICSW-meetings. Anderzijds is er wereldwijd een trend waarbij jongeren hun stem laten horen en zich al op jonge leeftijd inzetten voor milieu- en mensenrechtencampagnes.

In Belgrado werd de bijeenkomst afgesloten met een symbolische “run for freedom” in de stad.

Dušanka, een 20 jaar oude Servische universiteitsstudente politieke wetenschappen vertelt dat ze meegelopen heeft omdat ze zich graag wil inzetten voor burgerorganisaties en hoopt dat ze zo een verschil zal kunnen maken.

“Ik wil mensen helpen. Alle mensen”, zegt ze. “Mensen zijn soms heel anders maar we zijn wel allemaal gelijk. Dat is een boodschap aan de wereld.” 

Ondanks hun idealisme zijn de meeste jeugdige activisten behoorlijk goed op de hoogte van de risico’s die hun acties soms inhouden. Ook Keita vertelde ons dat hij soms bang is, en dat zijn moeder zich vaak zorgen maakt over hem. “Maar wat er ook gebeurt met mij, ik wil mij inzetten zodat er hopelijk ooit iets verandert, en de dingen niet gewoon bij het oude blijven”, zei hij.

Een foto van Abraham Keita van de Giving Hope to Children Foundation bij dit verhaal, vindt u hier. Credit: A D McKenzie/IPS.