Brits onderzoek: “Datagebruik in kiescampagnes niet per sé bedreiging voor democratie”

Het gebruik van onze data lijkt een enorme troef in de campagnes van politieke partijen. Begrijpelijk dat veel mensen er echter huiverachtig tegenover staan vanwege vermeende beïnvloeding. Maar is het ook een bedreiging voor de democratie, zoals soms wordt beweerd? Daar deed hoogleraar Digitale Politiek Kate Dommet van de universiteit van Sheffield onderzoek naar en de resultaten daarvan werden deze week voorgesteld in het boek, Data Driven Campaigning and Political Parties: Five Advanced Democracies Compared (Oxford University Press), dat ze samen met twee collega’s heeft geschreven.

In hun onderzoek werd gekeken naar de manier waarop onze persoonlijke gegevens vandaag worden gebruikt door politieke partijen. Dommet en haar collega’s wilden uiteindelijk nagaan in welke mate datagestuurde verkiezingscampagnes een bedreiging vormen voor de democratie.

Ze baseerde zich op interviews met 329 campagnevoerders in Australië, Canada, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk (VK) en de Verenigde Staten (VS).

Relatief eenvoudig gebruik van data

Het onderzoek keek naar de soort data, analyses en technologieën die momenteel worden ingezet door politieke partijen

Feit is dat het gebruik van 'Big data' een druk besproken onderwerp is en er veel aandacht is voor de dreiging die uitgaat van het gebruik van het geavanceerde, zeer gerichte en vaak invasieve gebruik van persoonlijke gegevens van mensen. Het lijkt er op dat dit kan worden ingezet om mensen te beïnvloeden, kiezersvoorkeuren te manipuleren of de populariteit van een kandidaat te vergroten.

Toch zijn deze beweringen vaak eerder gericht op de potentiële bedreiging, en minder op de realiteit, lijkt alvast een conclusie van het onderzoek. “Die realiteit zegt dat het datagebruik vaak relatief eenvoudig is”, zegt hoofdauteur Kate Dommet. Ze wijst wel op belangrijke verschillen in de manier waarop partijen omgaan met data en hun vermogen om te profiteren van bepaalde inzichten die data opleveren.

Microtargeting

“Datagestuurde campagnevoering wordt vaak gezien als een sinistere bedreiging voor de democratie, maar gegevens kunnen op verschillende manieren worden gebruikt, die meer of minder problematisch zijn”, zegt Dommet. “Hoewel er gevreesd wordt voor fijnmazige microtargeting, zien we in de praktijk dat Britse partijen hun boodschappen vooral richten op brede groepen”, zegt ze. “Het is wel duidelijk dat datagebruik vandaag een normaal onderdeel van campagnevoeren is. We mogen dus verwachten dat partijen gegevens, analytics en technologie gebruiken om hun campagnes in 2024 te optimaliseren.”

Verder vindt ze ook dat gegevens eveneens gebruikt kunnen worden om meer democratische betrokkenheid te bevorderen. “Partijen kunnen data-inzichten gebruiken om uit te zoeken hoe ze informatie kunnen geven aan de mensen in wie ze het meest geïnteresseerd zijn, en ook nadenken over hoe ze met deze groepen communiceren zodat zij goed geïnformeerd zijn en betrokken raken bij het democratische proces tijdens een verkiezing.”