Waarom horen we niets over de sterke corona-aanpak in Oost-Europa? (OPINIE)

Slovakije, waar 5 miljoen mensen wonen, heeft tot nu toe slechts 28 sterfgevallen en slechts 1607 infecties geteld. Dat zijn 5 doden per miljoen inwoners. Ter vergelijking: Nieuw-Zeeland telt 4 doden per miljoen inwoners. In veel Europese landen schommelt het cijfer tussen 500 en 650 doden per miljoen.

Ook in sommige andere Midden-Europese landen zijn de statistieken even verbluffend. Kroatië telde 26 doden per miljoen inwoners, Tsjechië 32 en Polen 37.

Nieuw-Zeeland wordt consequent geprezen om zijn 'snelle en strikte lockdown'. De media concentreren zich bijna uitsluitend op het zeer succesvolle “test en trace”-beleid van het land. Dat beleid maakte dat de Nieuw-Zeelandse regering, misschien voortijdig, op 8 juni de pandemie beëindigd verklaarde.

Midden-Europa

Maar ook de Midden-Europese landen opteerden al heel vroeg voor dezelfde aanpak. Zo heeft Tsjechië op 15 maart al een totale lockdown opgelegd, toen er slechts 293 infecties in het land waren. Op 18 maart beval het de bevolking maskers te dragen. Tests waren vanaf het begin gratis beschikbaar, internationale reizen werden opgeschort en reizigers werd verzocht zich twee weken lang te isoleren.

In Kroatië bevat de dagelijkse briefing van de regering gedetailleerde informatie over de nationale test-, traceer- en isolatiestrategie. De bevolking wordt geïnformeerd over de exacte locatie van besmettingen, hoeveel mensen er zijn getest en hoeveel contacten daardoor geïsoleerd zijn. Dat gebeurt al sinds de eerste geregistreerde besmetting eind februari. Net als Nieuw-Zeeland kondigde Kroatië ook al op 11 juli aan dat het aantal besmettingen nul bereikte. Er volgden enkele lokale uitbraken, maar het sterftecijfer blijft laag.

Weinig aandacht

Toch krijgt dat succes relatief weinig aandacht, met name in de Engelstalige media. En wanneer er wel over bericht werd, kwamen enkele oude culturele en geopolitieke mythen naar de oppervlakte. Stereotypen over de geschiedenis van Centraal-Europa blijven vorm geven aan de manier waarop de regio door de rest van de wereld wordt bekeken. Zo wordt de regio regelmatig omschreven als “gebukt onder voortdurende ontberingen” en “aangetast door autoritarisme”.

Een recent artikel in de New York Times beschreef bijvoorbeeld hoe “de door oorlog geharde naties veerkracht tonen in virusbestrijding” en legt uit hoe Kroatië de pandemie met succes heeft beheerd vanwege “harde recente oorlogservaringen”.

Verwijzingen naar de oorlog (in het geval van Kroatië de Onafhankelijkheidsoorlog van de jaren 1990) zijn geen nieuwigheid in de berichtgeving. Maar het land kenmerken als gedefinieerd door een oorlog die lang geleden is geëindigd, is eendimensionaal en betuttelend.

Xenofobe clichés

Over Centraal-Europa wordt geschreven alsof het een regio is in een permanente staat van crisis. Dat was bijzonder schokkend in een tijd waarin de hele wereld in een crisis verkeert, en deze landen er eigenlijk beter mee lijken om te gaan dan vele andere. De stereotypen die het New York Times-artikel oproept, zoals de ervaring van de regio met traumatische gebeurtenissen, ontberingen en passief lijden, zijn maar al te bekend bij wetenschappers in dit vakgebied.

In plaats van zich te concentreren op thema's van collectief lijden zouden misschien meer media beter moeten kijken naar de volksgezondheidsstelsels in Centraal-Europa. Vroeg onderzoek wijst uit dat deze landen moeten worden geprezen voor hun succesvolle reactie op de pandemie.

Stereotypering

Er speelt ook een ander soort culturele stereotypering - dat mensen in Centraal-Europa xenofoob zijn. Een recent artikel van Euractiv stelt dat burgers in de landen meer “gedisciplineerd” zouden zijn en het virus hebben aangenomen op dezelfde manier waarop ze “zich resoluut tegen migratie hebben gekeerd, alsof de ‘aliens’ hun samenleving zouden vernietigen op de manier van science fiction films. Oost-Europeanen begrijpen de westerse laissez-faire over het algemeen niet ”.

Er is nooit gesuggereerd dat Nieuw-Zeeland strikte grenssluitingen heeft ingevoerd vanwege een soort van aangeboren onderliggend racisme. Maar de berichtgeving heeft over het algemeen de neiging om bij te dragen aan het negatief beeld van Oost-Europa als zou het juist daar schuldig aan zijn.

Historische vervormingen spelen een prominente rol bij de berichtgeving over de coronaviruscrisis. Het is jammer dat er zo weinig informatie lijkt te zijn over wat er echt gebeurt in Oost-Europa op het moment dat elk land wil leren van elkaars successen en mislukkingen in het omgaan met deze gedeelde crisis. Daarom hebben we meer media-aandacht nodig voor wat er in Centraal-Europa echt gebeurt.

Dit stuk verscheen oorspronkelijk op The Conversation.