Hoe betere toiletten seksueel geweld in Zuid-Afrika kunnen verminderen (OPINIE)

Naar schatting 5 tot 12 procent van de vrouwen in Zuid-Afrika heeft te maken gehad met verkrachting buiten de relatie, en zelfs zelfs die cijfers kunnen een onderschatting zijn. In eerder onderzoek meldde 21 procent van de mannen dat ze tijdens hun leven een verkrachting hadden gepleegd buiten de relatie.

Verkrachting is niet alleen een schending van de mensenrechten. Het heeft ook een negatieve invloed op de geestelijke gezondheid en het sociale welzijn van vrouwen en meisjes.

Een belangrijke, maar vaak vergeten factor die het risico op verkrachting vergroot, is het gebrek aan toiletten.

Veilig naar het toilet

Studies over de hele wereld hebben al het verband gelegd tussen het gebrek aan adequate sanitaire voorzieningen - met name open ontlasting (buitenshuis) of gedeelde gemeenschappelijke toiletten - en een verhoogd risico op verkrachtingen. Dat gebeurt wanneer vrouwen en meisjes zich overdag, en vooral 's nachts, moeten verplaatsen om naar het toilet te gaan. Slecht onderhoud van gedeelde toiletvoorzieningen verhoogt het risico.

Ook in Zuid-Afrika heeft lang niet iedereen veilige of private sanitaire voorzieningen. Uit een overheidsenquête in 2015 bleek dat de toegang tot privé sanitair was verbeterd, maar dat nog steeds   een kwart (25,6 procent) van de gezinnen alleen toegang had tot gedeelde toiletten. De meeste gedeelde toiletten bevonden zich binnen 200 meter van het huis. Maar 6,1 procent van de gezinnen meldde dat ze meer dan 200 meter moesten gaan om toegang te krijgen tot toiletten. En wie gedeelde toiletten moet gebruiken, maakt zich zorgen over fysieke veiligheid, slechte verlichting, gebrek aan water om door te spoelen of de handen te wassen, en slechte infrastructuur.

Die uitdagingen zijn vooral duidelijk in gemeenschappen waar de infrastructuur geen gelijke tred heeft gehouden met de snelle groei. Mogelijk lopen vrouwen en meisjes die geen beveiligde privé-toiletvoorzieningen hebben, dus meer kans lopen om verkracht te worden dan vrouwen die wel degelijke voorzieningen hebben. We wilden onderzoeken of dat het geval is.

Verband tussen toilet en verkrachting

We hebben daarom onderzoek gedaan in de Zuid-Afrikaanse provincies KwaZulu-Natal en Gauteng. We hebben hebben er een kwantitatief onderzoek uitgevoerd bij 10.635 jonge vrouwen tussen 18 en 24. Er werd hen gevraagd naar de toegang van hun gezin tot toiletvoorzieningen.

We ontdekten dat slechts de helft van de vrouwen in ons onderzoek toegang had tot een eigen binnentoilet. Een vijfde had een eigen buitentoilet (zoals een latrine) en ongeveer een derde van de vrouwen gaf aan alleen toegang te hebben tot gedeelde toiletten. Een klein deel (0,6 procent) gaf zelfs aan geen toegang te hebben tot sanitaire voorzieningen.

We ontdekten ook dat een op de twintig (5,7 procent) jonge vrouwen in ons onderzoek aangaf het afgelopen jaar het slachtoffer te zijn geweest van seksueel geweld buiten de relatie. Het hoogste percentage seksueel geweld door niet-partners in het afgelopen jaar werd waargenomen bij vrouwen die alleen toegang hadden tot gedeelde toiletvoorzieningen (7,2 procent) en vrouwen zonder toilet (7,1 procent), vergeleken met 5,5 en 4,8 procent bij vrouwen met een eigen buitentoilet of binnentoilet.

45 procent meer risico

Na controle voor een verscheidenheid aan factoren die de associatie kunnen verstoren, waaronder armoede, konden we concluderen dat vrouwen die gedeelde toiletten gebruiken tot 45 procent meer risico lopen op seksueel geweld buiten de relatie dan met vrouwen met een eigen binnentoilet.

Onze bevindingen tonen dus aan dat het gebrek aan adequate privétoiletten voor jonge vrouwen en meisjes hun risico op verkrachting door een niet-partner aanzienlijk vergroot.

Duurzame ontwikkelingsdoelstelling 6 (SDG6), indicator 6.2, is hier specifiek over: “Tegen 2030 toegang tot gepaste en degelijke sanitaire voorzieningen en hygiëne voor iedereen en een einde aan openbare ontlasting, waarbij speciale aandacht wordt besteed aan de behoeften van vrouwen en meisjes en mensen in kwetsbare situaties.”

Hoewel een groeiend aantal jonge vrouwen en meisjes toegang hebben tot sanitaire voorzieningen, blijkt uit ons onderzoek dat dit niet veilig is voor hen.

Seksueel geweld voorkomen

Om de aanzienlijke volksgezondheids- en mensenrechtenlast van verkrachting door niet-partners aan te pakken, moeten deze inzichten in stadsplanning worden geïntegreerd en moet er aandacht worden besteed aan sociale transformatie. De regering en niet-gouvernementele organisaties moeten zich blijven inspannen om het plegen van verkrachting door mannen aan te pakken, inclusief bijkomende inspanningen door de politie om daders ter verantwoording te brengen.

Onze studie benadrukt ook dat een betere toegang tot veilige en private sanitaire voorzieningen centraal moet staan in discussies over preventie van seksueel geweld. Om het stuitende niveau van verkrachting door niet-partners in Zuid-Afrika aan te pakken, is een dergelijke multisectorale aanpak vereist. Daarbij moeten degenen die betrokken zijn bij stadsplanning en de verbetering van waterdistributie en sanitaire voorzieningen nauw samenwerken met de gemeenschappen.

Andrew Gibbs is senior onderzoeker bij de South African Medical Research Council, Tarylee Reddy is statisticus bij de Biostatistics Research Unit van de South African Medical Research Council.

Dit artikel verscheen oorspronkelijk op The Conversation