Duizenden Nigeriaanse vrouwen eindigen als slavin in Libanon

“Ik heb hulp nodig, ik kan niet goed lopen”, zegt Nkiru Obasi vanuit haar ziekenhuisbed in een video die ze online heeft gezet. De jonge Nigeriaanse raakte 4 augustus gewond bij de grote explosie in de haven van Beiroet. Maar het zijn niet haar verwondingen die haar in Libanon houden, maar de restrictieve en inhumane migratiewetgeving.

Obasi is een van de vele duizenden jonge Nigeriaanse vrouwen die met hulp van mensenhandelaren naar Libanon zijn gereisd, op zoek naar een beter leven. De Nigeriaanse krant New Telegraph citeerde onlangs een bron bij de Nigeriaanse ambassade, die stelde dat vorig jaar 4541 Nigeriaanse vrouwen naar het land gesmokkeld zijn. De voorzitter van de Commissie Nigerians in Diaspora, Abike Dabiri-Erewa, noemde de smokkel van Nigeriaanse vrouwen naar Libanon “een epidemie”.

Kafalasysteem

Vanwege het opgelopen letsel wilde Obasi terug naar Nigeria, maar ze werd samen met vier anderen tegengehouden op het vliegveld. In Libanon – maar ook in veel andere landen in het Midden-Oosten - geldt het kafalasysteem, wetgeving die migranten verbiedt het land te verlaten zonder toestemming van hun werkgever.

“Door het kafalasysteem zitten tienduizenden migranten die huishoudelijk werk doen, vast in mogelijk kwalijke omstandigheden. Hun legale status is gekoppeld aan de status van hun werkgever, waardoor situaties ontstaan die misbruik in de hand werken”, zegt Aya Majzoud, een Libanese onderzoeker bij mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch. “In de ergste gevallen is er sprake van moderne slavernij.”

Eind mei probeerde Nigeria zestig vrouwen terug te halen uit Libanon, maar dat lukte slechts bij vijftig van hen. Activisten die mensenhandel bestrijden in het Midden-Oosten, zeggen dat de overige tien vrouwen door het kafalasysteem in Libanon werden gehouden.

Huishoudhulp te koop

Naast het kafalasysteem bestaat er in Libanon een systeem dat vrouwen tot slaaf maakt. In april zette een Libanese man een advertentie op de Facebookpagina “Vraag en Aanbod in Libanon”. “Huishoudelijke hulp te koop met geldige papieren, 30 jaar oud, werkt heel goed en schoon”, stond er in het Arabisch. De vraagprijs was omgerekend ongeveer 850 euro.

Onder druk van de Nigeria werd de man die verantwoordelijk was voor de Facebookpost, gearresteerd. Het Libanese ministerie van Arbeid zei de man te zullen aanklagen voor mensenhandel.

Maar het gaat niet om een geïsoleerd geval. Veel Nigeriaanse vrouwen in het Midden-Oosten melden soortgelijke situaties.

Leven op het spel

In januari verscheen de 23-jarige Ajayi Omolola in een online video, waarin ze vertelde samen met enkele andere Nigeriaanse vrouwen onder slechte omstandigheden te worden vastgehouden. Hun leven zou op het spel staan. “Als we ziek zijn, brengen ze ons niet naar het ziekenhuis. Van de vrouwen waarmee ik samen in Libanon aankwam, zijn er een paar overleden”, zei ze.

Omolola zei dat bij aankomst in Libanon haar paspoort werd ingenomen en dat ze werd “verkocht”. “Ik heb me niet gerealiseerd dat ik als slaaf verkocht werd”, zei ze. Ze vertelt dat ze de ernst van de situatie pas besefte toen haar baas tegen haar zei dat ze niet terug kon naar Nigeria, omdat hij haar “gekocht” had.

Kikemolo Olayide heeft een soortgelijk verhaal. Bij aankomst in Libanon werd ze meegenomen naar een markt. “Daar werden we slaven genoemd”, zegt ze.

Europa

Roland Nwoha van Idia Renaissance, en Nigeriaanse organisatie die ongeregelde migratie en mensenhandel wil ontmoedigen, zegt dat Europa grote aantrekkingskracht heeft op Nigerianen die een beter leven zoeken, maar dat het Midden-Oosten voor velen een alternatief is.

Hij legt uit dat de reis naar Europa door een gevaarlijke woestijn gaat, en dat ook het oversteken van de Middellandse Zee dodelijk kan zijn. Een alternatief is om met mensenhandelaren in zee te gaan die een vliegticket naar het Midden-Oosten regelen, met een werkvisum waarin aantrekkelijke banen beloofd worden.

Volgens Tolulope Akande-Sadipe, voorzitter van de Commissie Diasporazaken van het Nigeriaanse Huis van Afgevaardigden, worden tienduizenden Nigeriaanse vrouwen als seksslaven en dwangarbeiders misbruikt in het Midden-Oosten, vooral in Libanon, Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Oman.

Arrestaties

Gloria Bright, een Nigeriaanse docente aan wie een baan in het onderwijs werd beloofd met een maandsalaris van 850 euro in Libanon, werd direct naar haar aankomst gedwongen te werken als hulp in de huishouding. Ze zette een video online waarin ze om hulp vroeg. Niet alleen moest ze haar werk onder zware omstandigheden doen, ze had ook te maken met ongewenste intimiteiten van haar werkgever. “Hij vroeg me hem te masseren, hij omhelsde me en kuste me”, zegt ze.

Bright wist met hulp van de Nigeriaanse autoriteiten terug te keren naar Nigeria, nog voor de explosie van 4 augustus in Beiroet.

Dabiri-Erewa van Nigerians in Diaspora noemt de situatie in Libanon “een grote schande waar een einde aan moet komen”. De Nigeriaanse autoriteiten hebben diverse mensen gearresteerd, inclusief enkele Libanezen in Nigeria. Bij een van hen wordt onderzoek gedaan naar zijn betrokkenheid bij 27 zaken van vrouwen die naar Libanon werden gevlogen. Twee van hen zijn inmiddels weer teruggehaald.

Werkvisa opgeschort

De Libanese ambassadeur in Nigeria, Houssam Diab, zegt dat zijn ambassade de Nigeriaanse regering ondersteunt bij de strijd tegen de vrouwenhandel. De uitgifte van werkvisa is volgens hem opgeschort na berichten over misbruik van Nigeriaanse vrouwen door Libanese werkgevers.

Het Libanese ministerie van Arbeid werkt volgens hem aan verbetering van de werkomstandigheden en de manier waarop vrouwen het land binnenkomen.

Nigeriaanse activisten, zoals Nwoha, dringen er bij de Nigeriaanse regering op aan meer te doen tegen vrouwenhandel. De overheid zou daarnaast in het thuisland betere leefomstandigheden moeten creëren, zodat wanhopige burgers niet meer op zoek gaan naar een beter leven in het buitenland.