Deense excuses voor het weghalen van Groenlandse kinderen

Afgelopen woensdag waren er excuses in Kopenhagen en komende dinsdag zullen die volgen in Groenland. Toch denken sommige waarnemers dat er meer nodig zal zijn om de relaties tussen het Scandinavische land en zijn oud-kolonie echt een nieuwe impuls te geven.

Taalkloof overbruggen 

In 1951 werden 22 Groenlandse kinderen, van wie er nog zes in leven zijn, bij hun families weggehaald en bij gastgezinnen in Denemarken ondergebracht. Het ging om een sociaal experiment. “Het idee was dat de kinderen tweetalig zouden worden en de taal- en cultuurkloof tussen Groenland en Denemarken konden overbruggen. Zij moesten dan de voortrekkers worden in de moderniseringsprocessen die zouden plaatsvinden gedurende de naoorlogse dekolonisatie”, zegt historica Sniff Andersen Nexø, auteur van een in december 2020 gepubliceerd officieel rapport over de kwestie. 

Maar toen zestien kinderen na anderhalf jaar terugkeerden naar Groenland - de zes andere werden geadopteerd door hun Deense gastgezinnen - werden ze niet met hun familie herenigd. In de plaats daarvan werden ze naar een weeshuis gestuurd waar ze geen Groenlands mochten spreken. Ook op school moesten ze Deens praten, waardoor ze quasi volledig afgesloten waren van de Groenlandse samenleving. 

“Ze werden uiteindelijk beroofd van hun familiebanden, hun moedertaal en hun Groenlandse identiteit. Ze werden gepest en uitgescholden, omdat ze geen echte Groenlanders waren, omdat ze alleen Deens spraken en gekleed waren als Deense kinderen”, aldus Andersen Nexø.

Sorry

Een zichtbaar geëmotioneerde Mette Frederiksen zei afgelopen woensdag persoonlijk “sorry” tegen de zes overlevenden, tijdens een bijeenkomst in het Nationaal Museum in Kopenhagen. “Het experiment was destijds onmenselijk en harteloos. Jullie waren onderdeel van iets dat nooit had mogen gebeuren.”

Volgende week zal ze haar excuses nog eens herhalen tijdens een officieel verontschuldigingsmoment in de Groenlandse hoofdstad Nuuk. Eind 2020 bood ze haar excuses al eens schriftelijk aan. Vorige maand verkregen de slachtoffers via de rechter elk 250.000 Deense kroon - omgerekend zo'n 34.000 euro - van de Deense staat.

Professor Ulrik Pram Gad, die aan het Deense instituut voor internationale studies DISS de relaties tussen Groenland en Denemarken bestudeert, vreest dat Frederiksens excuses de nood aan erkenning niet kunnen wegnemen. Denemarken wordt naast de Inuit-kwestie ook verweten dat het in de jaren vijftig en zestig de oude jachtcultuur vernietigde, door Groenlanders van nederzettingen naar de steden te lokken door hen er een woning en werk aan te bieden. En dan is er ook nog de koloniale periode die aan dit alles voorafging, en die minstens evenveel wonden heeft geslagen. “Ik denk dat de excuses te weinig, te laat en te specifiek zijn om echt een verschil te maken”, zegt hij. 

“Er waren een aantal soortgelijke programma's tijdens het moderniseringsproces, waar veel Groenlanders ook excuses voor willen. Sommigen willen zelfs algemene excuses omdat Denemarken Groenland heeft gekoloniseerd en het aan een moderniseringsproces heeft onderworpen.”