Duizenden meteorieten verloren voor de wetenschap door opwarming van de aarde

Met elke tiende van een graad stijging van de wereldwijde luchttemperatuur verdwijnen er gemiddeld bijna 9000 meteorieten van het oppervlak van de ijskap. Dat hebben onderzoekers van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en het Zwitserse ETH Zurich berekend met behulp van kunstmatige intelligentie en satellietgegevens. 

Wetenschappers vermoeden dat er tussen de 300.000 en de 800.000 meteorieten op Antarctica aanwezig zijn. Volgens de nieuwe studie, op maandag gepubliceerd in Nature Climate Change, zullen tegen 2050 ongeveer een kwart daarvan verloren zijn voor de wetenschap door het smelten van de ijskap. Tegen het einde van de eeuw kan dat cijfer stijgen tot driekwart van de meteorieten, indien de opwarming niet sterk aan banden wordt gelegd.

Verlies voor de wetenschap

Dat zou een groot verlies voor de wetenschap betekenen, aangezien meteorieten unieke monsters van buitenaardse lichamen bevatten die inzicht geven in onder meer de oorsprong van het leven op aarde en de vorming van de maan.

“We moeten de inspanningen om Antarctische meteorieten op te sporen versnellen en intensiveren”, zegt Harry Zekollari, glacioloog aan de VUB. “Het verlies van Antarctische meteorieten is vergelijkbaar met het verlies van gegevens die wetenschappers verzamelen uit ijskernen van smeltende gletsjers - zodra ze verdwijnen, verdwijnen ook enkele geheimen van het universum.”

Op dit moment worden er volgens het onderzoek zo’n 5000 meteorieten per jaar onbereikbaar voor onderzoekers door de opwarming. Ter vergelijking: wetenschappers verzamelen jaarlijks zo’n 1000 stukken ruimtepuin op Antarctica.

Onbereikbaar buitenaards erfgoed

Meer dan de helft van alle meteorieten die ooit op aarde zijn gevonden, werden verzameld op het oppervlak van de Antarctische ijskap. Door de stroming van de ijslagen hopen de ruimtestenen zich op in de zogenaamde “meteorietstrandzones”, waar ze dankzij hun donkere korst gemakkelijk kunnen worden opgespoord.

Door die donkere kleur warmen meteorieten echter ook sneller op dan het omringende ijs. Die warmte wordt dan naar het ijs overgedragen waardoor het plaatselijk smelt en de meteorieten onder het oppervlak van de ijskap zinken, waar ze niet meer gedetecteerd kunnen worden en dus verloren zijn voor de wetenschap. 

“Zelfs wanneer de temperatuur van het ijs ver onder nul ligt, warmen de donkere meteorieten zo sterk op in de zon dat ze het ijs direct onder zich kunnen laten smelten”, zegt Veronica Tollenaar van de Université Libre de Bruxelles (ULB). "Door dit proces creëert de warme meteoriet een lokale depressie in het ijs en verdwijnt hij na verloop van tijd volledig onder het oppervlak” aldus de glaciologe die meewerkte aan het onderzoek. 

De wetenschappers concluderen dat de enige duurzame manier om het merendeel van de overgebleven Antarctische meteorieten te behouden een snelle vermindering van de uitstoot van broeikasgassen is.