80 procent premature babysterfte in arme landen - vijf simpele ingrepen redden levens

Prematuriteit of vroeggeboorte is de belangrijkste doodsoorzaak bij kinderen jonger dan vijf. Vooral lage- en middeninkomsenlanden worden getroffen: ze zijn samen goed voor 80 procent van alle premature geboorten. De landen met de hoogste percentages in Afrika zijn Malawi, Zuid-Afrika, Ethiopië, de DRC Congo en Botswana. In Ethiopië bijvoorbeeld werd in 2020 maar liefst 12,9 procent van de baby’s te vroeg geboren. In Nigeria was dat 9,9 procent.

We spreken van vroeggeboorte als een baby voor 37 weken zwangerschap ter wereld komt. Premature baby's lopen een groter risico op ernstige neurologische problemen zoals hersenverlamming, een slechte longfunctie en darmaandoeningen. Maar ongeveer 95 procent van de premature baby's wordt na 28 weken geboren. Ze kunnen vaak overleven met relatief minder complexe medische ingrepen.

Gezien de omvang van het probleem heeft de commissie Vroeggeboorte van de Internationale Federatie Gynaecologie en Verloskunde vijf belangrijke interventies bepaald die levens kunnen redden. We schreven mee aan een recent artikel rond die vijf maatregelen.

Er zijn heel wat andere interventies die de uitkomst tijdens de bevalling en na vroeggeboorte kunnen verbeteren. Maar deze vijf geselecteerde ingrepen zijn klinisch effectieve en relatief goedkope opties die vrijwel overal kunnen worden toegepast.

Vijf interventies

1. Een steroïdenkuur bij dreigende vroeggeboorte

Die laat de longen van de ongeboren baby uitzetten en maakt ademen makkelijker. Bovendien vermindert het risico op hersenbloedingen, darmcomplicaties en overlijden.

Uit een onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in lage- en middeninkomenslanden blijkt dat er jaarlijks 370.000 baby’s kunnen worden gered als er steroïden worden toegediend.

Het geneesmiddel staat op de WHO-lijst van essentiële medicijnen, is relatief eenvoudig toe te dienen en er is weinig risico voor de moeder. Het is ook hittestabiel en hoeft niet gekoeld te worden, een belangrijke eigenschap in landen waar stroom schaars is.

2. Toediening van magnesiumsulfaat kort voor de bevalling

Dat stabiliseert de celmembranen van de baby, beschermt neuronen en vermindert hersenschade. Magnesiumsulfaat kan levensreddend zijn, staat ook op de WHO-lijst van essentiële medicijnen en is geschikt voor omgevingen met lage inkomens.

3. Uitgestelde navelstrengklemming

Wanneer een baby wordt geboren, wordt de navelstreng doorgaans snel afgeklemd en vervolgens doorgeknipt. Maar een minuut wachten na de bevalling blijkt de neonatale sterfte te verminderen. Het vermindert ook de behoefte aan medicijnen om de bloeddruk bij de baby te ondersteunen – iets dat niet kan worden aangeboden buiten zeer gespecialiseerde medische voorzieningen.

4. Stimulatie van borstvoeding binnen een uur na de bevalling

Borstvoeding is met name voor premature baby’s gunstig, omdat het de risico's op ernstige complicaties vermindert, zoals infectie of darmaandoeningen als necrotiserende enterocolitis, waarvoor vaak een operatie nodig is als levensreddende maatregel.

5. Kangoeroezorg

Kangoeroezorg houdt in dat een baby voor langere tijd huid-op-huid op de borst van zijn moeder of een ander familielid wordt gelegd – minimaal acht uur per dag, maar eigenlijk gewoon zo lang mogelijk.

Premature baby's hebben de neiging om het erg koud te krijgen, en kangoeroezorg vermindert het risico op overlijden. Het vermindert ook het risico op infectie en verbetert vaak het aantal borstvoedingsperioden.

Naast de voordelen voor de baby spelen zowel kangoeroezorg als borstvoeding ook een belangrijke rol bij het betrekken van ouders bij de zorg voor hun kind, en het helpt om postnatale depressie bij moeders terug te dringen. Het is bekend dat het risico op postnatale depressie groter is na een vroeggeboorte.

Toekomst

Van elk van die interventies is bewezen dat ze effectief zijn in lage- en middeninkomenslanden. Maar er is geen gecoördineerde aanpak om ze wereldwijd beter bekend te maken.

Daar wil het FIGO PremPrep-5-initiatief verandering in brengen, via initiële training aan nationale verenigingen voor verloskunde- en gynaecologie, zodat zij de vaardigheden kunnen doorgeven aan andere professionals.