Peruaanse leger komt met visie op mensenrechtenschendingen

Het rapport Ter ere van de waarheid, is gebaseerd op gedocumenteerde communicatie tussen militairen die betrokken waren bij gevechtsmissies en spreekt bevindingen van de Waarheids- en Verzoeningscommissie (CVR) tegen. De CVR publiceerde in 2003 een lijvig rapport over het gewapende conflict dat zich afspeelde tussen 1980 en 2000. Dat rapport was vooral gebaseerd op getuigenissen van overlevenden en familieleden van slachtoffers.

Volgens de CVR werden bijna zeventigduizend mensen, vooral inheemse boeren, vermoord. Zij waren slachtoffer van de maoïstische guerrillabeweging Lichtend Pad of de overheidstroepen.
 
"We geven alleen onze versie van de gebeurtenissen, zoals die blijkt uit de stukken van het leger", zegt generaal Otto Guibovich, die legerchef was tot de eerste week van december. Hij gaf in 2009 opdracht tot het samenstellen van het rapport.
 
"Als je de geschiedenis van een conflict wilt beschrijven, moet je de legerarchieven raadplegen. Dat weet iedereen", zegt hij. "We hebben niets verzonnen of veranderd. Alles wat in het rapport staat is gedocumenteerd."

Bloedbaden

Volgens het rapport van het leger, dat eind november officieel werd gepresenteerd, zijn de bloedbaden onder burgers begaan door individuen binnen het leger en waren ze geen onderdeel van de militaire doctrine. Militaire handleidingen geven immers aan dat het juist goed is de "hoofden en harten" van de bevolking te winnen, nergens bevelen ze aan om groepen burgers vermoorden.

"De mensenrechtenschendingen die helaas hebben plaatsgevonden tijdens de oorlog waren geen systematische praktijk. Ook vonden ze niet plaats in opdracht van de Peruaanse legerleiding en werden ze niet georkestreerd door de leiding. Ze waren het gevolg van individueel beslissingen en acties", staat in het rapport.

Mensenrechtenadvocaat Karim Ninaquispe van de Mensenrechtenvereniging Runamasinchiqpaq (Adehr), die de familie van slachtoffers van een moordpartij in Accomarco bijstaat, zegt dat de bewering van het leger "half waar" is, omdat niemand tijdens een oorlog schriftelijk opdracht geeft voor een massamoord op burgers.

"Het rapport verzamelt informatie vanuit een bevooroordeelde visie die niet noodzakelijkerwijs de waarheid hoeft te weerspiegelen", zegt ze. "De kans dat er bij onderzoeken naar dit soort misdaden, zoals in Accomarca, geschreven orders worden gevonden, is klein."
 
Het leger meldt niets over de verklaringen van Telmo Hurtado, die de leiding had tijdens de moord op 69 dorpsbewoners in Accomarca, zegt Ninaquispe. "Dat betekent dat de legerleiding erbij betrokken was en dat Hurtado's handelingen geen exces waren, zoals ze het nu afschilderen."

Colina groep

Een ander controversiële bewering in Ter ere van de waarheid is dat het "doodseskader" van de inlichtingendienst van het leger (SIE), bekend als de Colina Groep, nooit officieel deel uitmaakte van het leger.

De Colina Groep was verantwoordelijke voor de beruchte bloedbaden in Barrios Altos en la Cantuta in 1991 en 1992. Daarbij werden 25 burgers gedood. Voormalig president Alberto Fujimori (1990-2000) zit een gevangenisstraf van 25 jaar uit in verband met de moorden.

"In de archieven bestaat geen groep, eenheid, departement of divisie met die naam", staat in het rapport. Het besteedt slechts drie alinea's aan de criminele organisatie die handelde met toestemming van het leger.
 
In cryptische bewoordingen en zonder Fujimori of zijn veiligheidschef Vladimiro Montesinos - die ook vast zit voor mensenrechtenschendingen - te noemen, legt het rapport de verantwoordelijkheid voor de acties van het doodseskader bij hen.

Volgens Avelino Guillén, een van de aanklagers in de zaak tegen Fujimori, bestaan er officiële documenten en getuigenissen waaruit blijkt dat de Colina Groep onderdeel was van het leger. "De Colina Groep is in 1991 opgezet door het Inlichtingendirectoraat van het Leger (Dinte)", zegt hij.