Grofgebekte stijl van Duterte blijft aanslaan bij de Filipijnen

De lijst met beledigingen is lang. Niet alleen de paus moest het ontgelden (“Hoerenzoon, ga naar huis”), nota bene in een erg katholiek land als de Filipijnen. Maar ook voormalig Amerikaans president Obama kreeg een veeg uit de pan (“Loop naar de hel”). En het aantal ‘grapjes’ over verkrachtingen of macho-uitspraken zijn niet te tellen (“Schiet vrouwelijke rebellen in de vagina, dat maakt hen onbruikbaar”). 

Harde aanpak

President Duterte raakte drie jaar geleden verkozen met de belofte van een harde aanpak, naar het model van zijn burgemeesterschap in de zuidelijke stad Davao. Hij beloofde verandering na jaren van politiek gekrakeel. 

“Wij zijn een erg patriarchale maatschappij, wij kijken op naar een sterke vaderfiguur”, zei mediafiguur Ricky Reyes bij het aantreden van de nieuwe president. Als persoonlijke vriend van Duterte is hij een groot voorstander van zijn beleid. Ook als het over de befaamde ‘war on drugs’ gaat. 

“Hitler heeft drie miljoen Joden vermoord en er zijn zeker evenveel drugsverslaafden. Ik zal ze met plezier uitmoorden”, zei de president daarover. Sinds 2016 zouden al meer dan 5000 mensen vermoord zijn omdat ze gelinkt werden aan het drugsmilieu. Mensenrechtenorganisaties hebben het over 12.000 of zelfs 20.000 doden. 

Zelf gezocht

Als enige verklaring voor de hoge aantallen liet een woordvoerder van het Drugs Handhavingsagentschap (Philippine Drug Enforcement Agency of PDEA) weten dat politieagenten tijdens drugsoperaties vaak met gewapende tegenstanders geconfronteerd worden. En dat die bedreigingen op een “evenredige manier” beantwoord moeten worden.

“Als je met drugs begint, heb je de problemen zelf gezocht”, vond ook Ricky Reyes tijdens een gesprek met IPS. Het is een argument dat je wel vaker hoort: waarom zou de maatschappij moeten opdraaien voor dure ontwenningsklinieken? Je kan beter definitief komaf maken met drugsverslaafden. 

Hier spreekt een buikgevoel waar vooral een publiek uit de lagere of middenklasse vatbaar voor is. 

Ironisch genoeg vallen de meeste drugsdoden precies bij die arme bevolking. Eind 2016 onderzocht Amnesty International 33 drugsgerelateerde moorden, zowel uitgevoerd door de politie als door de zogenaamde vigilantes. In het rapport met de veelzeggende titel Als je arm bent, word je vermoord, staat dat kleine gebruikers en dealers geviseerd worden om grote drugsbaronnen buiten schot te houden. 

En de politieke oppositie?

De Filipijnen hebben een verkiezingssysteem dat te vergelijken is met dat van de Verenigde Staten. In mei van dit jaar, op de helft van de presidentiële ambtstermijn, waren er tussentijdse parlementsverkiezingen. Aanhangers van Duterte hebben de twaalf zitjes veroverd die in de senaat te verdelen waren (op een totaal van 24). 

Er zijn nu nog vier senatoren die niet tot het kamp van de president behoren. Een daarvan, Leila de Lima, zit sinds 2017 in de gevangenis na een klacht wegens drugshandel. De Lima zegt dat haar aanhouding niets anders dan een politieke afrekening is. Ze had eerder als senator een onderzoek geleid naar de drugsmoorden. 

Tot 2022

Met weinig politieke tegenstand kan Duterte de hervormingen doorvoeren die hij in 2016 bij zijn verkiezing beloofd had. 

Zo wil hij van een gecentraliseerde overheid naar een federaal systeem. En ook de herinvoering van de doodstraf ligt op tafel. 

Een Filipijnse president kan niet herkozen worden en dus valt over drie jaar het doek voor Duterte. 

Hoewel, zijn drie oudste kinderen zijn politiek actief en zijn dochter Sara zou klaarstaan om in 2022 het presidentschap van haar vader over te nemen.