VN vernietigend over Mexicaans landbouwbeleid

De Mexicaanse president Felipe Calderón lanceerde in januari met veel bombarie een Alianza Mexicana de Agronegocios para el Crecimiento Sustentable, een alliantie van landbouwbedrijven voor duurzame ontwikkeling. De Mexicaanse landbouwbegroting voor 2011 bedroeg ook 4,4 miljard euro, bijna het dubbele van het bedrag dat in 2000 beschikbaar was.

Niet voor kleine boeren

Maar volgens De Schutter, de speciale VN-rapporteur voor het Recht op Voedsel, "zijn de meeste Mexicaanse landbouwprogramma's niet gericht op de arme bevolking." De Mexicaanse beleidsmakers geven vooral steun aan grote landbouwbedrijven. Ze "beschouwen kleine boeren niet als competitief" en geloven volgens De Schutter niet dat zij "een oplossing kunnen bieden voor de groeiende importafhankelijkheid."

De Schutter presenteerde bij de VN-Mensenrechtenraad in Genève de conclusies van een bezoek dat hij in juni van dat jaar aan Mexico bracht.

Positief is volgens het rapport onder meer dat Mexico in oktober het recht op voedsel in de grondwet heeft opgenomen. De omzetting daarvan laat echter op zich wachten. Volgens De Schutter worstelt Mexico met een voedsel- en een milieucrisis, die nog verergerd wordt door de droogte waaronder het land nu lijdt. Volgens de Mexicaanse overheidsinstelling Coneval leven 52 van de 112 miljoen Mexicanen in armoede, en heeft een kwart van de bevolking niet genoeg te eten.

Transgene maïs

Het hongerprobleem wordt volgens De Schutter onvoldoende aangepakt en bij sommige initiatieven kunnen ook vraagtekens worden geplaatst. De Schutter neemt Mexico onder meer op de korrel voor de proeven met genetisch gewijzigde maïsvariëteiten. Besmetting van de oorspronkelijke variëteiten die in Mexico groeien, is volgens de VN-rapporteur moeilijk te vermijden, waardoor die soorten langzamerhand dreigen te verdwijnen. Bovendien dreigt de teelt van transgene gewassen internationale bedrijven als Monsanto te dominant te maken.

De Schutter pleit voor een nieuw moratorium op veldproeven met genetisch gewijzigde gewassen en voor een transparant debat over de kwestie, met alle betrokkenen. Als het moratorium er niet gauw komt, is het hek waarschijnlijk van de dam. Sinds 2009, toen het vorige moratorium afliep, heeft de Mexicaanse regering al minstens 110 aanvragen gekregen voor veldproeven met transgene maïs. Mexicaanse landbouwbedrijven staan te popelen om met transgene soja en tarwe te beginnen. Transgeen katoen wordt al sinds 2009 commercieel verbouwd in Mexico.

Mattheuseffect

De kritiek van de VN-rapporteur loopt parallel met de bedenkingen van Mexicaanse burgerorganisaties die op het gebied van landbouw en voedselveiligheid werken. "De situatie is veel ernstiger geworden", zegt Felipe Torres, de leider van het Democratisch Boerenfront van Chihuahua, een deelstaat in het noorden van het land die getroffen wordt door de droogte. "De overheidsprogramma's geven meer middelen aan wie al veel heeft; de kleine boeren krijgen niets. Er moet steun komen voor de ecologische landbouw, in het bijzonder voor kleine boeren in streken die de grootste achterstand hebben."

In het Mexicaanse parlement is een Parlementair Front tegen de Honger opgericht dat deze maand een wetsontwerp wil indienen om de hulp aan boeren en burgers in noodsituaties te vergemakkelijken. Maar die wet lijkt nog moeilijk dit jaar te kunnen worden goedgekeurd. In juli vinden in Mexico parlements- en presidentsverkiezingen plaats.

"We zijn niet op de goede weg", zegt Reginaldo Rivera, een volksvertegenwoordiger van de oppositiepartij PRI. "De maatregelen komen te laat en zijn onvoldoende."