Kanker wordt armenziekte

"Kanker wordt nog altijd gezien als een ziekte van de rijken", zegt de Canadese gezondheidseconoom en kankerexpert Felicia Knaul, een van de auteurs van het artikel dat zondag (15 augustus) verscheen. In 1970 kwam maar 15 procent van de wereldwijd gerapporteerde kankergevallen uit lage- en middeninkomenslanden. Maar tegen 2030 zal dat aandeel toenemen tot 70 procent, voorspellen Knaul en drie andere onderzoekers.
De opmars van kanker in de arme landen is te wijten aan de sterkere bevolkingsgroei daar, de beginnende vergrijzing en de langere levensduur. In veel ontwikkelingslanden staat de diagnose nog altijd gelijk aan een doodsvonnis. In Europa en de VS maken borstkanker, baarmoederhalskanker en teelbalkanker sinds de jaren negentig steeds minder slachtoffers, een gevolg van meer preventie en de beschikbaarheid van steeds betere behandelingsmethodes. In de meeste armere landen ontbreken daarvoor de nodige specialisten en uitrusting.

Preventie

Knaul en haar collega's pleiten vooral voor meer preventie in ontwikkelingslanden. Campagnes tegen het roken kunnen bijvoorbeeld longkanker terugdringen. Investeren in vaccins tegen hepatitis B, een veroorzaker van leverkanker, en het humaan papillomavirus dat tot baarmoederhalskanker kan leiden, is ook verstandig. Ook daardoor daalt op termijn het aantal kankergevallen en dus de behandelingskost.
Ontwikkelingslanden kunnen daarnaast ook meer doen voor patiënten. "Pijnbestrijding en het verlichten van symptomen is niet zo duur", zegt Knaul. Er zijn ook internationale initiatieven om de prijs van kankerbestrijdingsmiddelen te doen dalen.
Knaul en haar medestanders scheppen moed uit de grote vooruitgang die arme landen de voorbije jaren boekten in de strijd tegen aids en tuberculose. Daarvoor werd veel internationale hulp gemobiliseerd. Critici werpen op dat het niet efficiënt is dergelijke hulp te besteden aan dure vaccins en therapieën tegen kanker. Het gezondheidssysteem in veel arme landen kan dergelijke complexe behandelingen niet goed aan. Maar volgens Knaul kan de kankerbestrijding worden verbeterd "op een manier die het hele gezondheidssysteem versterkt, en landen dus in staat stelt ook andere ziekten aan te pakken."
Sommige landen hebben al stappen in de goede richting gezet. In Mexico en Colombia is de behandeling van kanker opgenomen in de officiële ziekteverzekering. Maar armere landen hebben meer internationale hulp nodig om vooruitgang te kunnen maken. In Malawi, Haïti en Rwanda helpt de Amerikaanse organisatie Partners in Health de plaatselijke overheden kanker ook in plattelandsziekenhuizen te behandelen. Omdat er nauwelijks specialisten zijn,  leidt de organisatie plaatselijke artsen en verpleegsters op. Maar het bereik van dergelijke initiatieven is minuscuul vergeleken met de aantallen mensen die aan kanker leiden heeft, schrijven de auteurs van het artikel in The Lancet.