Vliegende toiletten zaaien dood en verderf in Kenia

Uit de overvolle latrine tegenover het huis van Catherine Kithuku loopt een dikke stroom vuiligheid die vol met wormen zit. “De putten zijn allemaal vol en het duurt altijd een eeuwigheid voor de omwonenden het geld bij elkaar hebben om ze door iemand te laten leegmaken”, zegt Katherine. “Er zijn gewoon niet genoeg toiletten voor al die mensen hier”.

De drieduizend inwoners van Matopeni moeten het stellen met tien toiletten. Het zijn primitieve constructies met een gebarsten vloer, roestige ijzeren deuren en een dak uit stukken plastic en karton. Het is dan ook niet verwonderlijk dat heel wat mensen de voorkeur geven aan een plastic zak, die ze na gebruik zorgvuldig dichtknopen en zo ver mogelijk wegslingeren.

Probleem opgelost? Niet helemaal. De daken van de sloppenwijk liggen bezaaid met volle zakken die vliegen aantrekken. Sommige zakken zijn opengespat op de aarden muren of verstoppen het afvoerlopen. Door de buurt loopt een open riool die een ondragelijke stank verspreidt. “In het regenseizoen loopt het afvalwater in onze huizen en houden we ons hart vast voor epidemieën”, zegt Teresia Kamene, een andere buurtbewoonster. “De kinderen spelen in de troep, ze kunnen er zelfs in zwemmen”.

Het tekort aan sanitaire infrastructuur vormt ook een veiligheidsrisico voor de vrouwen, die tot ’s nachts wachten om zich in alle discretie te gaan ontlasten. “Ze moeten altijd een eindje lopen, 30 tot 40 meter, en kunnen intussen beroofd of verkracht worden”, zegt projectleider Vincent Njuguna van het Netwerk voor Water en Sanitair uit Nairobi.

De naburige sloppenwijk Kiambu laat zien dat het ook anders kan. De aftandse latrines worden er vervangen door vier moderne sanitaire blokken. Elke eenheid bevat vier toiletten en twee badkamers, een voor mannen en een voor vrouwen. Een toiletbezoek kost 4 eurocent, het gebruik van de badkamer 2 eurocent. Dankzij het project van de lokale ngo “Maji na Ufansi (“Water en ontwikkeling”) zijn de riolen niet langer verstopt, zijn cholera en diarree zeldzamer geworden en wordt het luchtruim niet langer onveilig gemaakt door vliegende zakjes uitwerpselen.

De Keniase regering is zich ervan bewust dat ze niet genoeg doet voor het sanitair in de sloppenwijken. “De overheid wil de illegale nederzettingen niet legaliseren door er te investeren in infrastructuur”, zegt Betty Tett, vice-minister voor Huisvesting. Een wet van voor 1963, het jaar van de Keniase onafhankelijkheid, verbiedt het Keniase stadsbestuur tussen te komen in wijken die niet op de plannen staan. Mensenrechtenactivisten dringen er bij de administratie op aan de werkelijkheid onder ogen te zien.

52 procent van de 30 miljoen Kenianen heeft geen toegang tot adequaat sanitair, zo blijkt uit de jongste cijfers van UNICEF. De halvering van het aantal mensen zonder sanitaire basisvoorzieningen tegen 2015 is een van de Millenniumdoelstellingen van de Verenigde Naties. In het geval van Kenia betekent dat dat het percentage moet gereduceerd worden tot 33 procent. Wereldwijd hebben 2,4 miljard menssen geen toegang tot sanitair. MDG7