Radio- en tv-programma's over aids beïnvloeden gedrag

"Het onderzoek toont dat de programma's een grote impact gehad hebben op een aantal belangrijke punten, zoals het condoomgebruik en HIV-tests", zegt dokter Warren Parker, die betrokken was bij de productie van de jeugdserie Tsha Tsha, op de online krant Mail & Guardian. De helft van alle Zuid-Afrikanen die zich hebben laten testen op HIV/Aids, deed dat in het afgelopen jaar. Volgens Parker is dat grotendeels te danken aan de programma's op radio en tv en de campagnes in gedrukte media.

Dokter Lawrence Kincaid, een wetenschapper aan de John Hopkins Universiteit in de Verenigde Staten, zegt dat het condoomgebruik met 34 procent gestegen is bij mensen die de programma's niet gezien hebben. Bij kijkers die tien of meer programma's zagen, liep het condoomgebruik op tot 60 procent.

Sue Goldstein werkte mee aan Soul City, een programma dat meer dan 70 procent van de Zuid-Afrikanen bereikte. Soul City verminderde het stigma dat rond aids hangt. Goldstein vindt dat de grote verwarring die de Zuid-Afrikaanse regering in 2000 gezaaid heeft rond aids en HIV nog altijd tot een hoge doodstol leidt. De Zuid-Afrikaanse president Thabo Mbeki uitte toen in het openbaar zijn twijfel over de vraag of HIV wel de oorzaak kon zijn van aids. De Minister van Volksgezondheid, Manto Tshabalala-Msimang, zei dat de bijwerkingen van aidsremmers fataal zijn. In Oeganda wierp de strijd van de overheid tegen aids en HIV wel vruchten af. Terwijl in 1991 nog 15 procent van de volwassenen seropositief was, slinkte dat aantal in 2003 tot 4 procent.

Blanken zijn via de media veel moeilijker te bereiken doordat 80 procent van de programma's in inheemse talen aangeboden moeten worden volgens een richtlijn van de SABC (South African Broadcasting Corporation). Dokter Saul Johnson, onderzoeksmanager voor de mediacampagne van de Zuid-Afrikaanse overheid, zegt dat de beslissing om op zwarten te focussen vooral een "economische beslissing" was door de beperkte budgetten. Het heeft ook te maken met het feit dat HIV veel vaker voorkomt is bij dit deel van de bevolking.

Johnson voorspelt dat het HIV-virus zich trager zal verspreiden door de impact van de media. De effecten van gedragsverandering zullen volgens hem wel vijf tot tien jaar nodig hebben om de hele bevolking te bereiken. Er is ook nog meer onderzoek nodig om de boodschap te verfijnen. Boodschappen die angst opwekken, blijken bijvoorbeeld niet te werken. De ABC-boodschap (onthouding, gelovig zijn en condoomgebruik) is dan weer niet voldoende.

Zuid-Afrika telt 5,5 miljoen seropositieven en aids-patiënten. Meer dan een vijfde van de bevolking is besmet. Bij de bevolking tussen 15 en 49 jaar is 20 procent besmet, bij jongeren is dat 10 procent. IPS MDG6 (BV/JS)