Hiv-patiënten in Malawi krijgen er stigma van "coronadrager" bij

Kondwani, een 24-jarige student, vecht al het grootste deel van zijn leven tegen het stigma van hiv-positief zijn. Maar covid-19 heeft de oude vooroordelen nieuw leven ingeblazen en aanleiding gegeven tot een nieuwe scheldterm: “coronadrager”.

De wijdverbreide misvatting dat hiv-positieve mensen een hoog risico lopen om het coronavirus op te lopen en door te geven, voedt discriminatie en maakt het voor hen moeilijker om toegang te krijgen tot de medische zorg die ze nodig hebben, zeggen gezondheidswerkers. Volgens Kondwani zaait het ook angst onder de 1,1 miljoen mensen in Malawi die leven met hiv.

Onderzoek

Er wordt nog volop onderzoek gedaan naar verbanden tussen hiv en covid-19, zegt Peter Godfrey-Faussett, senior wetenschappelijk adviseur van het VN-aidsprogramma Unaids. “Hoewel hiv het risico op covid-19 of het ontwikkelen van sterkere symptomen lijkt te verhogen, is dat risico nog steeds veel, veel lager dan bij andere aandoeningen of kenmerken zoals gevorderde leeftijd, zwaarlijvigheid of diabetes.”

Veel hiv-positieve Malawiërs zijn nu echter zo bang om besmet te raken met covid-19 dat ze thuis blijven. Daardoor missen ze afspraken om medicijnen op te halen of bijeenkomsten van ondersteuningsgroepen, zeggen gezondheidswerkers en campagnevoerders.

Tijdens de lockdown daalde het aantal uitgevoerde hiv-tests bovendien met 35 procent, zegt Nuha Ceesay van UNAids. Gezondheidsactivisten vrezen dat de covid-19-pandemie jaren van gestage vooruitgang terugdraait.

“Als je hoest of niest, gaan mensen ervan uit dat je covid hebt, vooral als ze al weten dat je hiv-positief bent”, zegt Grace Ngulube, gezondheidsactiviste uit Blantyre. “Mensen zijn nu bang om openlijk over hun status te praten.”

Ziekenhuizen

Volgens de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) lopen mensen met hiv vooral kans om ernstig ziek te worden als hun afweersysteem al ernstig is aangetast of als ze onvoldoende antiretrovirale middelen krijgen. In Malawi nemen zo’n 802.000 hiv-patiënten antiretrovirale medicatie.

Volgens het African Centre for Disease Control is Malawi tot dusver relatief licht getroffen door het coronavirus, met 5.800 bevestigde gevallen en ongeveer 180 doden.

Maar de pandemie heeft de economie een zware slag toegebracht en de regering gedwongen om begrotingsmiddelen naar gezondheidszorg te sluizen en externe financiering te zoeken om het begrotingstekort te dichten en de voedselzekerheid te waarborgen.

Het heeft ook hulpgroepen en zorginstellingen in het land van bijna achttien miljoen mensen gedwongen om medische behandelingen en voorlichtingscampagnes voor grote gezondheidscrisissen zoals hiv/aids uit te stellen.

“Programma’s rond vrijwillige besnijdenis- en hiv-bewustmaking voor mannen werden opgeschort, voornamelijk om ervoor te zorgen dat mensen zich niet in een menigte verzamelen en hen blootstellen aan covid-19-risico’s," zegt Ceesay.

Argwaan

Volgens Hope Banda, een 22-jarige studente, werden zij en andere hiv-positieve mensen tijdens recente ziekenhuisbezoeken met argwaan behandeld door het personeel.

“De meesten van ons zijn nu bang om ziekenhuizen te bezoeken omdat ze bij de poort onze gezondheidspaspoorten controleren”, vertelt ze. In de paspoorten staat de medische geschiedenis van een patiënt - inclusief de hiv-status.

Maar Rose Nyirenda, directeur van de HIV Treatment Unit bij het ministerie van Volksgezondheid, ontkent dat hiv-patiënten anders werden behandeld. Ze voert aan dat alleen als mensen actief hoesten vanwege astma of tuberculose, ze mogelijk gestigmatiseerd zouden kunnen worden als zijnde besmet met covid-19.

“Waarom zouden ze het op iemand met hiv gemunt hebben? De meeste mensen met hiv nemen antiretrovirale middelen en leiden gewoon een normaal leven”, zegt ze.

Haar afdeling heeft geprobeerd de druk op ziekenhuizen en dokterspraktijken te verminderen door patiënten voldoende medicatie te verstrekken voor zes maanden.

Coronadragers

Violet Banda van de jongerenorganisatie HIV(y+) betreurt dat het oude stigma opnieuw sterker wordt.

“We zien nu een trend waarbij sommige van onze leden ervan worden beschuldigd coronadragers te zijn”, zegt ze, eraan toevoegend dat sommige leden het moeilijker vonden om hun virale lading te controleren of toegang te krijgen tot seksuele gezondheidsdiensten, aangezien ziekenhuizen prioriteit geven aan covid-patiënten. “Mensen zouden alleen informatie uit betrouwbare bronnen mogen halen”.

Voor Banda is het prioriteit dat de achtduizend leden van haar organisatie toegang krijgen tot betrouwbare gezondheidsinformatie. “We hebben persoonlijke beschermingsmiddelen uitgedeeld aan onze leden terwijl we hen voorlichten over hiv en coronavirus.”

De lockdownmaatregelen maken dergelijke inspanningen moeilijker, maar huisbezoeken, online chats en telefoongesprekken zijn tijdens de pandemie een vast onderdeel geworden van de ondersteuningsprogramma’s.

Bron: Thomson Reuters News Foundation