Gebrek aan geld en goede wil hinderen strijd tegen seksueel geweld (VN-rapport)

De tien deskundigen die bijdroegen tot de alomvattende studie over seksueel
geweld, discriminatie en mensenhandel komen tot de vaststelling dat het
wettelijk kader om het probleem aan te pakken vaak ontbreekt. Van de 192
lidstaten van de VN hebben er 102 geen wetten tegen huiselijk geweld. In 53
landen is verkrachting binnen het huwelijk niet strafbaar en slechts 93
landen hebben wetten inzake mensenhandel.

“De bestaande regelgeving is vaak onvoldoende en/of wordt niet efficiënt
toegepast”, meldt het rapport. Andere knelpunten zijn de opvang van
slachtoffers van seksueel geweld en betrouwbare statistieken om het probleem
in kaart te brengen. Discriminatie is doorgaans het gevolg van tradities,
gebruiken en stereotypen die weliswaar hardnekkig zijn, maar niet
onuitroeibaar.

Het rapport haalt onder meer een Europese studie aan waaruit blijkt dat
bijna de helft van 1322 huwelijken in zes dorpen in Kirgizstan het gevolg
was van een ontvoering, en dat in twee derde van de gevallen de instemming
van huwelijkskandidaten niet was gevraagd. Het probleem bestaat ook dichter
bij huis: in Groot-Brittannië krijgt de Forced Marriage Unit, een
overheidsinstantie, te maken met 300 gedwongen huwelijken per jaar.

Discriminatie leidt onvermijdelijk tot geweld. In 2002 werden in India 6822
vrouwen vermoord bij geschillen over de bruidschat. Het VN-Bevolkingsfonds
UNFPA schat dat elk jaar 5000 vrouwen door familieleden worden omgebracht om
de “eer” van de familie of de clan te bewaren. In de VS-staat Alabama
tenslotte kent 40 procent van de meisjes tussen 14 en 17 een leeftijdsgenote
die door haar vriendje geslagen werd.

Politieke wil om het probleem aan te pakken is het ene probleem, geld het
andere, zegt UNFPA-directeur Thoraya Obaid: “We zijn vragende partij voor
meer geld vanwege de Verenigde Naties en andere donoren voor nationale
actieplannen tegen seksueel geweld. Dat vereist evenwel een ijzersterk
engagement op het hoogste politieke niveau.” Obaid geeft als voorbeeld de
Liberiaanse presidente Ellen Johnson Sirleaf, die een reeks indrukwekkende
maatregelen invoerde om het geweld tegen vrouwen tegen te gaan.

Voor Charlotte Bunch van het Centre for Women’s Global Leadership, een van
de tien experts, is de VN medeverantwoordelijk voor het gebrek aan
financiële middelen en weerspiegelt die situatie een gebrek aan politieke
wil. Het begint met geld om het probleem goed in kaart te brengen en te
bepalen wat de meest doeltreffende maatregelen zijn.

Jessica Neuwirth van Equality Now stelt onomwonden dat de Verenigde Naties
inzake genderproblematiek “een microkosmos van onverschilligheid” zijn.
“Seksschandalen belanden tot op het hoogste niveau in de doofpot en VN-
vredestroepen worden niet bestraft seksueel misbruik, zelfs niet niet als
het gaat om verkrachting.” Het resultaat is een cultuur van straffeloosheid
en nog meer geweld tegen vrouwen.

“Het rapport van de VN-secretaris-generaal is uitstekend, maar wat we echt
missen is leiderschap op het hoogste niveau in de vorm van concrete actie.
Aan nog een rapport en dan nog een hebben we weinig,” zegt Neuwirth. De VN
zouden bijvoorbeeld in eigen huis kunnen beginnen door op hoge
beslissingsniveaus voor de helft vrouwen te benoemen. Dat percentage had
eigenlijk al in 2000 moeten worden bereikt, maar stagneert rond de 16
procent. IPS MDG3 (MC/JS)