Dorpshoofd gaat strijd aan met moedersterfte

Chief Kwataine, die traditioneel verantwoordelijk is voor 89 dorpen in Ntcheu, lanceerde een campagne die in eerste instantie gericht was op het ontkrachten traditionele ideeën over zwangerschap. De traditie zegt bijvoorbeeld dat een vrouw haar eerste kind thuis moet krijgen en dat de mannen in het gezin bepalen wanneer medische zorg nodig is voor vrouwen. Kwataine verbood ook alle traditionele vroedvrouwen in zijn dorpen en dwong vrouwen daarmee te bevallen in het ziekenhuis.
De maatregelen gingen samen met een voorlichtingscampagne. In alle 89 dorpen registreerden geschoolde hulpverleners elke zwangerschap en gaven ze de moeders adviezen. "We monitoren ook hun ziekenhuisbezoeken. Elke keer als ze voor een prenatale controle gaan, krijgen wij hun medische gegevens zodat weten wat er in het ziekenhuis gebeurd is", zegt Pilirani Nkhoma, een van de medische begeleidsters.

Mensen en middelen

De resultaten zijn merkbaar. Tussen 2000 en 2005, voordat de campagne van start ging, overleden er 52 vrouwen. In de afgelopen drie jaar overleed in de 89 dorpen geen enkele vrouw tijdens de bevalling.
Dat is ongekend in Malawi, waar per 100.000 geboorten 510 vrouwen sterven, volgens cijfers van het VN-Bevolkingsfonds (Unfpa). Hoewel dit aantal daalde van 807 per 100.000 in 2006, zal Malawi het vijfde Millenniumdoel, gericht op het terugdringen van moedersterfte, niet halen. Om dit doel te halen moet het aantal sterfgevallen terug naar 155 per 100.000 geboorten in 2015.
Kwantaines initiatief heeft echter te maken met een aantal hindernissen. De maatregelen kunnen alleen maar effectief zijn op lange termijn als er voldoende mensen en middelen beschikbaar zijn in de zorgsector. Het ziekenhuis dat het dichtst bij Kwataines regio staat, krijgt als gevolg van de campagne nu bijna tweemaal zoveel zwangere vrouwen binnen als daarvoor. Het ziekenhuis kan dat extra werk nauwelijks aan.

Overheidsfalen

De overheid wist tot nu toe geen grip te krijgen op het probleem. In 2005 werd beloofd om meer vroedvrouwen te werven en de gezondheidsfaciliteiten te verbeteren, maar vijf jaar later is er nog veel te weinig gebeurd.
Het Malawi Health Equity Network (MHEN), een onafhankelijke alliantie van individuen en gezondheidsorganisaties in Lilongwe, zegt dat de overheid het geld verkeerd besteedt. In een rapport wijst de organisatie erop dat het ministerie voor Gezondheid in de afgelopen vier jaar 50 tot 60 procent van het nationale budget besteedde aan het ministerie zelf. Dat geld kon dus niet uitgegeven worden aan het verbeteren van de gezondheidsfaciliteiten in het land.
"Dat is geld dat is uitgegeven aan vergoedingen en jeeps die door de straten van de hoofdstad racen, terwijl 80 procent van de Malawiërs op het platteland woont, waar altijd acute gezondheidsproblemen zijn", klaagt directeur Martha Kwataine van MHEN.
Chief Kwataine besloot niet te wachten op de overheid. Naast de campagne om vrouwen naar het ziekenhuis te krijgen, wist hij de bevolking over te halen te doneren voor een eigen kliniek, waar in verloskundige basishulp geboden kan worden.
"Deze kliniek kan ervoor zorgen dat de druk op het hoofdziekenhuis afneemt. De dienstverlening aan vrouwen daar wordt ermee verbeterd en we kunnen tegelijkertijd hier sneller zorg bieden", zegt hij.
Kwataine hoopt dat de overheid notie neemt van zijn aanpak. "Als er in het hele land meer van dit soort programma's komen en als de overheid die steunt, heeft Malawi in 2015 een veel beter verhaal te vertellen."