Lifestyleziekten veroorzaken twee derde van de sterfgevallen

"Meer dan negen miljoen mensen sterven voortijdig, in hun productieve jaren voor hun zestigste", zegt Ala Alwan, plaatsvervangend directeur Niet-Overdraagbare Ziekten van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). "De kosten voor de gezondheidszorg worden steeds hoger. Hier moet iets aan gedaan worden."

Jessica Brinton van het Center for Global Development (CGD) in Washington, zegt dat lifestyleziekten niet alleen meer een probleem zijn in rijke landen. "In ontwikkelingslanden zijn er meer niet-overdraagbare ziekten dan infectieziekten", zegt ze. "Tachtig procent van alle doden door niet-overdraagbare ziekten valt in ontwikkelingslanden."

Rookgedrag

Van de 57 miljoen sterfgevallen wereldwijd in 2008, waren er 36 miljoen een gevolg van lifestyleziekten. Dan gaat het vooral om hart- en vaatziekten, kanker, diabetes en chronische longziekten. De last van deze ziekten stijgt het snelst in lage- en middeninkomenslanden.

In Rusland gaat het bij 70 procent van de sterfgevallen onder mannen om niet-overdraagbare ziekten. Bij vrouwen is dat zelfs 90 procent, zegt Jeffrey L. Sturchio, voorzitter van de Global Health Council, de grootste wereldwijde alliantie van gezondheidsorganisaties.

Hoewel het percentage slachtoffers het per land verschilt, zijn niet-overdraagbare ziekten de belangrijkste sterfteoorzaak in voormalige Sovjetrepublieken en Oost-Europese landen

Met uitzondering van Armenië, tellen Rusland en de voormalige Sovjetrepublieken minder diabetespatiënten dan andere Europese landen. Hart- en vaatziekten komen er echter weer vaker voor.

"In voormalige Sovjetrepublieken komen longziekten ook vaker voor dan in Oost-Europese landen. Dit kan te maken hebben met rookgedrag. Het aantal rokers stijgt er nog steeds", zegt Sturchio.

Armste landen

Meer dan ooit is er de laatste jaren aandacht voor de factoren die deze ziekten kunnen veroorzaken: roken, alcoholmisbruik, gebrek aan beweging en slechte voeding. Regeringen in ontwikkelingslanden nemen slechts langzaam maatregelen tegen de risicofactoren en de allerarmste landen zijn nog bezig de basisgezondheidszorg in de steigers te krijgen, zegt Brinton.

Er is inmiddels voldoende bewijs dat maatregelen om ongezonde leefgewoonten te ontmoedigen, effect hebben, zegt Alwan. Het gaat dan om maatregelen om roken te ontmoedigen en bijvoorbeeld voorlichting en reclamecampagnes over een gezonde leefstijl.

Sommige experts blijven echter sceptisch. "Als het alleen op de overheid aankomt, kan het probleem niet voldoende worden aangepakt", zegt Evgeniya Alexeeva, directeur van Openbare Gezondheid en Sociale Ontwikkeling, een niet-gouvernementele organisatie in Moskou. "Initiatieven van particuliere organisaties krijgen momenteel te weinig aandacht."

Recent werd in Moskou een ministeriële conferentie gehouden over gezonde leefstijl en niet-overdraagbare ziekten, als voorbereiding op een VN-bijeenkomst in september over dezelfde thema's.