Iedereen recht op 20 liter schoon water per dag

Het is een vreemd beeld, maar voor heel wat mensen loopt de weg naar een beter leven door de afvoer van een WC. Elk jaar sterven 1,8 miljoen kinderen aan diarree, omdat ze geen toegang hebben tot drinkwater en een schoon sanitair. 1,1 miljard aardbewoners moeten meer dan een kilometer lopen voor zuiver water, voor 2,6 miljard mensen is een toilet synoniem met een gat in de grond of een plastic zak die na gebruik zo ver mogelijk wordt weggeslingerd.

Bij ons was het nog niet zo lang geleden niet veel anders. Diarree, dysenterie en tyfus hielden honderd jaar geleden even lelijk huis in Londen, New York of Parijs als nu in Afrika ten zuiden van de Sahara. Pas toen de overheid besliste flink meer te gaan investeren in drinkwatervoorziening en riolering, liep de kindersterfte dramatisch terug en stabiliseerde ze op laag niveau, blijkt uit historische cijfers.

"Veel geblaat maar weinig wol", vat de UNDP de internationale mobilisatie rond water samen in haar jongste Human Development Rapport. Om inzake water een beslissende grote sprong voorwaarts te maken, vraagt de organisatie aan de G8, de club van grootste industrielanden, een globaal actieplan uit te werken. Naar het voorbeeld van het Globaal Fonds tegen aids, tuberculose en malaria. Dat is een lichte administratieve structuur die de inspanningen van geldschieters coördineert en het thema op de ontwikkelingsagenda houdt.

Om de VN-millenniumdoelen inzake drinkwater en sanitair te halen is 10 miljard dollar per jaar nodig. "Minder dan de helft dan wat de rijke landen elk jaar uitgeven aan mineraalwater", zegt UNDP. De investering zou niet alleen meer dan een miljoen kinderlevens redden in de volgende 10 jaar, maar rendeert ook economisch. Elke geïnvesteerde euro levert een return van acht euro omdat mensen minder ziek zijn en dus naar school kunnen of werken.

De geloofsstrijd tussen voorstanders van een geprivatiseerde en een publieke watervoorziening leidt volgens de VN-organisatie de aandacht af van wat echt telt: de allerarmsten toegang geven tot schoon water. Dat leidt tot de perverse situatie dat wie in Vlaanderen de kraan opendraait anderhalve euro per kubieke meter water betaalt, terwijl de inwoners van Barranquilla in Colombia 4,3 euro betalen voor evenveel water, dat met een vrachtwagen wordt aangevoerd.

Elke regering zou minstens een procent van zijn bruto binnenlands product in drinkwater en sanitair moeten investeren, stelt het rapport. Nu is dat vaak slechts de helft. Ethiopië, waar slechts één persoon op zeven toegang heeft tot een schoon toilet, geeft bijvoorbeeld tien keer meer uit aan wapens dan aan water.

"De grootste hinderpaal is de onwil van de politieke leiders om de groeiende crisis op de internationale agenda te zetten", zo besluit het rapport, "Men moet zich meer bewust worden van de reële kost van 'geen toegang tot sanitair', niet alleen voor mensen maar voor de samenleving als geheel".