Zachte koralen herstellen beter van orkanen

Zachte koralen of “octocorallia” zijn vertakte organismen die met hun boomachtige uiterlijk zwaaien in oceaanstromen, als bomen in een storm. Ze zijn anders dan steenkoralen, die stijve skeletten vormen en daarmee het raamwerk van koraalriffen bouwen. Steenkoralen leven bovenop de structuur die ze zelf creëren. Ze scheiden langzaam calciumcarbonaat, eigenlijk kalksteen, af om het rif op te bouwen.

Goed nieuws

Een team van de Universiteit van Buffalo in de VS onderzocht drie riffen aan de zuidkust van het eiland St. John, een deel van de Amerikaanse Maagdeneilanden. De wetenschappers onderzochten de staat van de koralen na de doortocht van de orkanen Irma en Maria, kort na elkaar in september 2017.

Daaruit blijkt dat de zachte koralen het opvallend goed doen, terwijl de steenkoralen de afgelopen decennia met maar liefst 40 procent afnamen. Dat zachte koralen zich beter herstellen is een belangrijke ontdekking, zeggen de wetenschappers.

“Deze zachte koralen zijn veerkrachtig”, zegt Howard Lasker, hoogleraar Milieu en Duurzaamheid en expert op het gebied van de ecologie van koraalriforganismen. “Maar op dit moment zien we in het Caribisch gebied een drastische achteruitgang van steenkoralen en de zachte koralen zijn niet zomaar een vervanging voor wat verloren gaat.”

Cruciale rol

Koraalriffen zijn niet alleen mooi voor het toerisme of als screensaver, benadrukt Lasker. Ze spelen cruciale ecologische, economische en ecologische rollen, als bescherming van de kust tegen erosie bijvoorbeeld, of als habitats voor een diverse populatie van zeeleven.

“De gemeenschappen die we bestudeerden, leden onder dramatische achteruitgang na de orkanen”, zegt Laster. “In die zin waren ze niet bestand tegen de gevolgen van zware stormen. Maar ze toonden veerkracht - het vermogen om te herstellen. We ontdekten dat weliswaar veel kolonies werden gedood, maar twee jaar later was de soortendistributie niet veranderd, en er ontwikkelden zich nieuwe kolonies om de verliezen goed te maken”.

Verlies en herstel

Dit patroon van verlies en herstel was historisch ook kenmerkend voor steenkoralen, maar dat is niet langer het geval. Volgens Lasker kunnen hun zachtere tegenhangers wel onderdak bieden aan veel rifleven, maar kunnen ze de harde fysieke structuur van de riffen niet bouwen.

Zeker is dat de systemen al dramatisch verschillen van beschrijvingen die in de jaren 1950 zijn gemaakt. En die waarnemingen stonden al in duidelijk contrast met wat Europese ontdekkingsreizigers beschreven toen ze eeuwen geleden voor het eerst de riffen te zien kregen.

“De mens is verantwoordelijk voor die veranderingen”, zegt Lasker. “Het is eigenlijk best simpel: landgebruik, sedimenten, riolering, landbouwafvloeiing, overbevissing en nu klimaatverandering eisen hun tol.”

“Het is belangrijk om te erkennen dat de veerkracht die we in deze gemeenschappen zien afneemt met de frequentie en intensiteit van toekomstige stormen. Dit kan een tijdelijke toestand zijn. De echte test zal komen wanneer we deze gebieden over tien jaar onderzoeken."