Wat tweeduizend onderbroeken ons leren over bodemgezondheid

Bodems vormen de basis voor onze voedselproductie, slaan water, koolstof en voedingsstoffen op en herbergen meer dan de helft van de wereldwijde biodiversiteit. Toch neemt de biodiversiteit, en daarmee de bodemgezondheid, wereldwijd af. Dat heeft gevolgen voor de landbouw, de voedselzekerheid en zelfs hele ecosystemen.

In 2021 startten onderzoekers van de Universiteit van Zürich en de Zwitserse overheid daarom het opvallend project ‘Bewijsstuk Onderbroek’. Aan duizend vrijwilligers werd gevraagd om meer dan tweeduizend katoenen onderbroeken te begraven op zo’n duizend locaties in Zwitserland. Na twee maanden groeven ze de onderbroeken weer op, fotografeerden ze en stuurden ze samen met een bodemmonster naar het laboratorium voor verdere analyse.

Privétuinen

De resultaten van het project zijn nu gepubliceerd in het tijdschrift Plants, People, Planet. Ze tonen aan dat de onderbroeken in zeer verschillende tempo's zijn afgebroken. Onderzoekers zien die snelheid als een maatstaf voor de biologische activiteit: hoe actiever de bodemorganismen, hoe sneller ze het katoen afbreken.

Opvallend is dat het ondergoed sneller verging in privé-tuinen, waar de onderzoekers ook de hoogste concentraties organisch materiaal aantroffen. De tuinen vormen vaak ideale omstandigheden voor regenwormen, schimmels, bacteriën en andere bodemorganismen. Maar niet in gazons: daar waren de bodemorganismen het minst actief, terwijl akkers en weilanden er ergens tussenin zaten.

“Onze resultaten laten zien dat de manier waarop de bodem wordt beheerd een aanzienlijke invloed kan hebben op zowel het bodemleven als de bodemkwaliteit”, zegt Marcel van der Heijden, hoogleraar Agro-Ecologie aan de UZH. “Een gezonde, biologisch actieve bodem is cruciaal voor de vruchtbaarheid, de nutriëntenkringloop en vele andere ecosysteemdiensten.”