Wat gebeurt er met ons spaargeld? “Banken kijken weer vaker naar wapens en vergeten klimaat”

De enige banken die erop vooruit gaan in de ranking zijn Triodos en vdk bank. Het zijn ook de enige twee die fossiele brandstoffen en wapenproducenten principieel uitsluiten. Daardoor is de kloof met andere Belgische grootbanken gegroeid. Zelfs de best scorende grootbank, KBC, blijft meer dan 20 procentpunten achter op de duurzame spelers.

“Grootbanken blijven vasthangen aan oude financieringsmodellen, terwijl duurzame banken tonen dat een andere aanpak wél mogelijk is”, zegt Bram Trachet, coördinator van FairFin. “Voor consumenten biedt deze Bankwijzer het voordeel van de duidelijkheid: wie kiest voor een bank die duurzaamheid centraal stelt, zet zijn geld aan het werk voor een betere toekomst. Daarom roepen wij klanten op: kijk kritisch naar je bank en overweeg over te stappen naar een ethischer alternatief. Zelfs met een deel van je spaargeld kan je al een verschil maken.”

Klimaatambitie verleden tijd 

In de voorbije jaren ontwikkelden grootbanken plannen om investeringen in steenkool uit te faseren en werden de eerste stappen gezet om ook olie en gas te beperken. Maar die moeizame vooruitgang is tot stilstand gekomen. Slechts drie banken - Triodos, vdk bank en Argenta - scoren boven de 70 procent op hun klimaatbeleid. De meeste anderen halen niet eens 50 procent. 

“Door fossiele energie te blijven financieren, blijven we afhankelijk van buitenlands olie en gas. De afgelopen jaren hebben we niets dan waarschuwingstekens gekregen dat die afhankelijkheid riskant is. Het is hoog tijd dat banken structureel inzetten op hernieuwbare energie die we binnen Europa zelf opwekken."

Wapenindustrie

FairFin stelt ook vast dat verschillende banken hun wapenbeleid versoepelen. Voor klanten die niet willen dat hun spaargeld in de wapenindustrie terechtkomt, blijven Triodos Bank en vdk bank volgens de Bankwijzer de enige geloofwaardige keuzes.

Vooral Argenta en BNP Paribas vallen op. Argenta sloot twee jaar geleden nog alle investeringen in wapens uit, maar laat vandaag opnieuw investeringen toe onder strikte voorwaarden. Controversiële wapens zoals clustermunitie, antipersoonsmijnen en chemische of biologische wapens blijven uitgesloten, maar investeringen in geautomatiseerde wapens - onder meer bestuurd door AI - zijn wel weer mogelijk.

BNP Paribas krijgt van alle grootbanken de slechtste score op vlak van wapens. De bank heeft geen specifiek beleid rond geautomatiseerde wapensystemen of duidelijke beperkingen voor wapenleveringen aan landen die betrokken zijn bij ernstige mensenrechtenschendingen. Dat betekent dat spaargeld van klanten in principe kan terechtkomen bij bedrijven die wapens leveren aan regimes die bijvoorbeeld een genocide begaan. 

En dan is er nog de terugkeer van kernwapens. Grootbanken KBC, BNP Paribas en Belfius pasten vorig jaar nog hun beleid aan en investeren nu opnieuw in bedrijven die betrokken zijn bij de productie van kernwapens. Die worden niet langer als ‘controversieel’ beschouwd, zolang de productie plaatsvindt in NAVO-landen.

Weinig transparantie

Klanten kunnen vaak maar moeilijk controleren wat er met hun geld gebeurt. De meeste banken halen nog nauwelijks een score van 60 procent op transparantie. Zo publiceert geen enkele grootbank een lijst van bedrijven aan wie ze kredieten verleent.

“Miljoenen mensen vertrouwen hun spaargeld toe aan hun bank. Transparantie zou dus vanzelfsprekend moeten zijn”, zegt Trachet. “Vandaag blijft het voor klanten vaak gissen waarin hun spaargeld precies wordt geïnvesteerd.”