Wat bingedrinken aanricht in het tienerbrein

Alcohol is diep geworteld in onze cultuur en gewoonten, en in de meeste westerse landen heeft het door zijn grote economische gewicht een veel gunstigere wettelijke status en sociale perceptie dan andere drugs.

Dit is waarschijnlijk de reden waarom tieners het als de veiligste drug beschouwen, ondanks het feit dat het de belangrijkste risicofactor is voor vroegtijdige sterfte en invaliditeit bij mensen tussen 15 en 49 jaar. Mythes als “een glas wijn per dag is goed voor je gezondheid” zijn tegenwoordig grondig ontkracht, en toch leeft de perceptie van 'veiligste drug' nog door de centrale rol van alcohol in veel tradities en feesten, waarin het goedje wordt gekoppeld aan sociaal succes.

Comazuipen

Alcohol blijft de meest gebruikte drug onder jongeren in westerse landen. In Europa hebben ongeveer 8 op de 10 studenten van 15-16 jaar het afgelopen jaar gedronken. Nog alarmerender is de vroege leeftijd waarop ze met alcohol beginnen: 33 procent van de jongeren onder de 13 jaar in verschillende Europese landen heeft al alcohol gedronken. Om nog te zwijgen van de hoge percentages comazuipen, waarvan 34 procent van de 15-16-jarigen in Europa zegt dat ze dat de afgelopen maand hebben gedaan.

Bij comazuipen, de meest voorkomende vorm van drinken onder 15- tot 19-jarigen, worden sloten alcohol in korte tijd gedronken: meestal vijf of meer drankjes binnen een periode van 2 à 3 uur. Dit soort drinken is typisch voor tienerfeestjes, maar ook voor feestdagen en festiviteiten zoals bruiloften, Kerstmis en oud en nieuw.

Impact op ons brein

Velen van ons kennen de negatieve gevolgen van alcoholgebruik, zoals vechtpartijen, riskant seksueel gedrag of verkeersongevallen. Minder mensen staan stil bij de impact van een paar drinkpartijen op de hersenen, vooral wanneer die nog in volle ontwikkeling zijn.

Om deze effecten te begrijpen, moeten we naar twee belangrijke elementen kijken: hoe alcohol wordt opgenomen in ons lichaam en hoe dit de ontwikkelende hersenen van adolescenten beïnvloedt.

Alcohol wordt voornamelijk gemetaboliseerd in de lever, die de drank verwerkt nadat deze is opgenomen uit het spijsverteringskanaal. Daar wordt alcohol door verschillende enzymen afgebroken en omgezet in minder giftige stoffen die het lichaam vervolgens kan elimineren. Wanneer alcohol niet volledig wordt gemetaboliseerd, komt het in de hersenen terecht en verstoort het de delicate balans van neurotransmitters die de werking van de hersenen regelen.

Kwetsbare tienerhersenen

We kunnen de lever zien als een spons die alcohol absorbeert. Als de lever echter verzadigd raakt, verliest hij zijn absorptie- en eliminatiecapaciteit, wat leidt tot de welbekende effecten van dronkenschap zoals euforie, het wegvallen van remmingen en gebrek aan coördinatie.

Helaas hebben alcoholische dranken niet alleen een tijdelijke invloed op het functioneren van onze hersenen, ze hebben ook langdurige effecten op verschillende aspecten van het zenuwstelsel en kunnen ook het immuunsysteem beïnvloeden, waardoor ontstekingsprocessen in gang worden gezet die de ontwikkeling van de hersenen beschadigen.

Het is belangrijk om te weten dat de hersenen tijdens hun ontwikkeling - tot de leeftijd van 25 à 30 jaar - het meest kwetsbaar zijn voor de effecten van drugs. In deze periode is alcohol bijzonder schadelijk, omdat het twee belangrijke neurologische ontwikkelingsverschijnselen kan verstoren: myelinisatie, het proces waarbij neuronen hun axonen met myeline bedekken om de signaaloverdracht te verbeteren, en synaptische snoei, waarbij onnodige neuronale verbindingen worden verwijderd om de hersenfunctie te optimaliseren.

Risicovol gedrag

Bovendien zorgen deze veranderingen ervoor dat bepaalde delen van de hersenen eerder volwassen worden dan andere. Met name de gebieden die verantwoordelijk zijn voor het verwerken van beloning (zoals het ventrale striatum) ontwikkelen zich sneller dan de gebieden die verantwoordelijk zijn voor besluitvorming en langetermijnplanning (zoals de prefrontale cortex).

Deze scheve verhouding tussen de ontwikkeling van de systemen voor beloning, impulscontrole en besluitvorming in de hersenen kan verklaren waarom adolescenten vaker risicovol gedrag vertonen.

Studies hebben aangetoond dat de hersenen van jongeren die vaak comazuipen structureel en functioneel anders zijn. Een van de meest opvallende structurele bevindingen is de verminderde integriteit van de 'witte stof', een element van het zenuwstelsel dat cruciaal is voor het efficiënt doorgeven van informatie.

Werkgeheugen

Er zijn ook veranderingen in de 'grijze stof' vastgesteld, met stijgingen of dalingen in gebieden zoals het ventrale striatum, de cortex cingularis anterior en de gyrus frontalis medialis, die cruciaal zijn voor het verwerken van beloning, het monitoren van belangrijke stimuli en het werkgeheugen.

In termen van functionele connectiviteit - de manier waarop verschillende gebieden van de hersenen op elkaar inwerken - wordt bingedrinken geassocieerd met afwijkingen in de configuratie van verschillende netwerken die instaan voor het sturen van onze aandacht naar waar die moet zijn en voor gedragsregulatie, om zowel korte- als langetermijndoelen te bereiken.

Daarnaast laten studies op basis van hersenscans een overmatige activatie zien in hersenstructuren die betrokken zijn bij impulscontrole, besluitvorming en de verwerking van alcoholgerelateerde stimuli.

We moeten de nadruk leggen op het verband tussen de leeftijd waarop met alcoholgebruik wordt begonnen en latere problemen, zoals middelenmisbruik, dementie op jonge leeftijd of hartaandoeningen. De bewijzen stapelen zich op: hoe vroeger iemand begint met drinken, hoe hoger het risico op het ontwikkelen van deze aandoeningen.

Dit benadrukt het feit dat er niet zoiets bestaat als een gezonde dosis alcohol, noch een onschuldige vorm van comazuipen. Het is van cruciaal belang dat we extra aandacht besteden aan alcoholgebruik door tieners.

--

Deze analyse is oorspronkelijk verschenen bij IPS-partner The Conversation.