Waarom Trump de VS niet zal terugtrekken uit de NAVO (OPINIE)

President Donald Trump ontmoette NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte op 8 april voor wat Rutte omschreef als een “zeer openhartig” gesprek. Naar verluidt bespraken de twee de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran, waarbij Trump volgens woordvoerster Karoline Leavitt van het Witte Huis van mening was dat de NAVO “op de proef was gesteld en gefaald had”.

Op zijn sociale netwerk Truth Social schreef de president: “DE NAVO WAS ER NIET TOEN WE ZE NODIG HADDEN, EN ZE ZULLEN ER NIET ZIJN ALS WE ZE OPNIEUW NODIG HEBBEN”.

De ontmoeting met Rutte kwam een week nadat Trump tegen persbureau Reuters had gezegd dat hij “absoluut” overwoog de VS uit de NAVO terug te trekken, omdat de bondgenoten hadden geweigerd deel te nemen aan de Amerikaans-Israëlische campagne tegen Iran. 

Maar zo’n terugtrekking uit de NAVO is zeer onwaarschijnlijk, en dat om drie redenen.

Ten eerste heeft het Congres in 2023 een wet aangenomen die de president verbiedt het Noord-Atlantische Verdrag (dat de NAVO heeft opgericht) “op te schorten, te beëindigen, op te zeggen of de VS eruit terug te trekken” zonder toestemming van de Senaat of een wet van het Congres. 

Het is erg onwaarschijnlijk dat dat nog voor de tussentijdse verkiezingen in november mogelijk is. En na die verkiezingen wordt het waarschijnlijk helemaal onmogelijk, als de Democraten de controle over het Huis van Afgevaardigden krijgen.

Ten tweede is het NAVO-lidmaatschap populair onder Amerikanen. In een Pew-enquête vorig jaar zei 66 procent van de Amerikaanse respondenten te vinden dat Amerika baat heeft bij het NAVO-lidmaatschap - 32 procent dacht het  tegenovergestelde. De VS is weliswaar ook op dit thema politiek verdeeld (77 procent van de Democratische kiezers steunt het NAVO-lidmaatschap, tegenover 45 procent van de Republikeinse kiezers), maar het is duidelijk dat Amerikanen over het algemeen voorstander zijn van NAVO-lidmaatschap.

En tot slot de derde reden: een vertrek uit de NAVO zou de militaire positie van de VS aanzienlijk verzwakken. Dat blijkt uit meer dan een halve eeuw onderzoek door historici en experten in internationale betrekkingen.

China machtiger

In 1989 al concludeerde historicus Paul Kennedy in zijn gedetailleerde studie van vijfhonderd jaar aan oorlogen, The Rise and Fall of the Great Powers, dat de middelen die partijen in het conflict kunnen mobiliseren een doorslaggevende factor zijn voor succes in een oorlog. 

Kennedy noemt de twee wereldoorlogen als voorbeeld en laat zien dat een belangrijke reden voor de nederlaag van Duitsland was dat de geallieerden veel meer middelen konden mobiliseren in termen van mankracht, wapenproductie en economische activa dan Duitsland en zijn bondgenoten. Uiteindelijk bleek dat doorslaggevend in beide conflicten.

Al meer dan een halve eeuw wordt er onderzoek uitgevoerd naar het kwantificeren van die militaire capaciteit als onderdeel van “Correlates of War”. Dat project is al in 1963 opgericht door de Amerikaanse politicoloog J. David Singer om systematisch gegevens te verzamelen over de oorzaken en gevolgen van oorlogen.

Een van de datasets die binnen dat project worden verzameld, is de zogenaamde “Composite Index of National Capability”. Die combineert gegevens over de demografische, industriële, economische en militaire capaciteiten van landen. Hoe hoger de indexscore, hoe meer middelen een land heeft om oorlog te voeren.

Met een score van 23 is China het machtigste land in de index. De Verenigde Staten volgen op ruime afstand met een score van 13. Naast de VS staan ​​vijf NAVO-landen in de top: Duitsland, Turkije, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Italië. De totale score van de zes NAVO-leden is 20 – veel dichter bij het Chinese totaal.

En als ook de scores van de overige NAVO-lidstaten nog eens worden opgeteld, wordt het totaal een pak hoger dan de Chinese score. De veronderstelling dat de VS een oorlog met China in hun eentje kunnen voeren, is dus twijfelachtig.

Hoe artikel 5 werkt

Artikel 5 van het NAVO-handvest bepaalt dat een gewapende aanval op één lidstaat wordt beschouwd als een aanval op alle lidstaten, wat een collectieve verdediging in gang zet. 

Een recent rapport van het US Naval War College stelt dat “een grote en groeiende hoeveelheid bewijs suggereert dat het Volksbevrijdingsleger (PLA) geloofwaardige capaciteiten voorbereidt om Taiwan binnen te vallen”. Bij het begin van die oorlog zou China uitgebreide misleiding gebruiken, gecombineerd met snelle actie van zijn strijdkrachten om een ​​voldongen feit te creëren. Het rapport merkt op dat dit soort bliksemaanvallen zeer vaak succesvol zijn.

Als dat zou gebeuren, dan zou artikel 5 van het NAVO-handvest in werking treden, aangezien de VS militaire adviseurs in Taiwan en militaire middelen in de regio hebben, die in de eerste fase van de oorlog geneutraliseerd zouden moeten worden. China zou dan dus in oorlog raken met 32 ​​NAVO-landen – om nog maar te zwijgen van landen in het Verre Oosten, zoals Japan, Indonesië en Vietnam, die zich ernstig zorgen maken over Chinese agressie maar geen lid zijn van het bondgenootschap.

En dus, wat de Amerikaanse president ook zegt over de NAVO: het blijft een feit dat de Verenigde Staten zonder de steun van het bondgenootschap een vernederende nederlaag zouden kunnen lijden in een toekomstige confrontatie over Taiwan. De VS zijn een pak machtiger als onderdeel van de NAVO, en Trumps adviseurs zouden die boodschap moeten benadrukken.

-

Paul Whiteley is hoogleraar Politieke Wetenschappen aan de Universiteit van Essex.

Deze opinie is oorspronkelijk verschenen bij IPS-partner The Conversation.