Vrijwillig soja-akkoord begeeft het na twintig jaar: ontbossing dreigt voor 1,4 miljoen hectare Amazonewoud

Het historische, maar vrijwillige akkoord tussen verschillende sectoren uit 2006 motiveerde sojahandelaren om geen soja meer in te kopen of de productie ervan te financieren op ontboste gronden in het Amazonegebied. 

Het was baanbrekend, want voordien ging bijna een derde van de jaarlijkse uitbreiding van de sojateelt ten koste van kostbaar tropisch regenwoud. Dankzij het moratorium en andere overheidsmaatregelen die in dezelfde periode werden doorgevoerd, bereikten de ontbossingscijfers in het Amazonegebied in 2012 een historisch dieptepunt. Nu het moratorium op de schop gaat, kan dat ontbossing in Brazilië weer aanwakkeren.

Einde van historisch beleid 

Perfect was het akkoord niet, omdat ontbossing zich gedeeltelijk verplaatste naar andere waardevolle regio’s. Toch noemen voorstanders het het meest effectieve proactieve beleid rond toeleveringsketens ooit. 

Maar ondanks dat succes hebben de meeste handelaren die zich bij het moratorium hadden aangesloten, hun engagement begin dit jaar opgezegd na toenemende juridische en politieke tegenstand. Een nieuwe wet in Mato Grosso bijvoorbeeld - de grootste sojaproducerende staat van Brazilië - schafte de fiscale voordelen af voor handelaren die zich aan het moratorium hielden.

Het heeft het moratorium dusdanig verzwakt dat het in feite ten dode was opgeschreven, stelt natuurorganisatie WWF.

Volgens het artikel The Rise and Fall of the Amazon Soy Moratorium, dat vandaag in het tijdschrift Science is verschenen, kan de jarenlange vooruitgang in de strijd tegen ontbossing tenietgedaan worden. Dat zou in de komende tien jaar leiden tot ten minste 1,4 miljoen hectare aan extra ontbossing, wat neerkomt op een stijging van 14 procent ten opzichte van de historische ontbossingscijfers. De extra uitstoot van CO2 die ermee gepaard gaat, kan oplopen tot de emissies van een land zo groot als Canada.  

Verkoeling in tijden van hitte  

Als het moratorium iets heeft aangetoond, dan is het wel dat acties van bedrijven om natuur te beschermen effect hebben, stelt WWF. De organisatie roept bedrijven in de hele toeleveringsketen dan ook op om voor soja te blijven ijveren die afkomstig is van teelt zonder ontbossing. “Ook financiële instellingen moeten van ‘ontbossingsvrij’ een voorwaarde voor financiering maken en van hun klanten volledige transparantie en traceerbaarheid eisen in de hele toeleveringsketen”, zegt Hendrik Mersseman, beleidsmedewerker bossen bij WWF-België.  

Het gemak waarmee het moratorium is opgeschort, toont echter aan dat we naast ambitieuze vrijwillige initiatieven ook bindend beleid nodig hebben, zegt hij. “Het is daarom essentieel dat er steun voor de Europese verordening tegen ontbossing is en dat er geen vertragingen of afzwakkingen van de wettekst meer plaatsvinden.”  

“Net zoals een tuin een huis verkoeling biedt, beschermt het Amazonegebied de wereld tegen hittegolven. Maar het Amazonegebied staat op de rand van een onomkeerbaar kantelpunt dat wereldwijde gevolgen zal hebben”, besluit Mersseman. “Als de voorbije weken iets hebben aangetoond, is het dat we een bondgenoot in de strijd tegen de klimaatverandering moeten beschermen. Het is hoog tijd om op alle vlakken ambitieuze maatregelen te nemen die evenredig zijn aan de urgentie van de klimaatcrisis.”