Vier industrieën veroorzaken elk jaar 2,7 miljoen sterfgevallen in Europa

De "Big Four” noemt de WHO ze: de vier industrieën die een bijzonder schadelijke invloed hebben op de volksgezondheid via niet-overdraagbare aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, kanker, diabetes en obesitas. Belgisch minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke stelde daarover vandaag (woensdag) in Brussel een nieuw WHO-rapport voor.

Daaruit blijkt dat tabak, alcohol, fossiele brandstoffen en ultrabewerkt voedsel samen verantwoordelijk zijn voor een derde (34 procent) van alle sterfgevallen ter wereld - of 19 miljoen overlijdens per jaar. In de brede Europese regio zijn de sectoren geheel of gedeeltelijk verantwoordelijk voor 2,7 miljoen sterfgevallen per jaar. De industrieën, vaak geconcentreerd  in een klein aantal machtige multinationals, kunnen aanzienlijke macht uitoefenen over de gezondheidszorg, de media en de politiek.

Marketing

“Vier industrieën doden elke dag minstens zevenduizend mensen in onze regio”, zegt Hans Henri Kluge, regiodirecteur van de WHO voor Europa. “En dezelfde grote commerciële spelers blokkeren de wetgeving die de bevolking zou moeten beschermen tegen schadelijke producten en marketing, en die het gezondheidsbeleid moet beschermen tegen inmenging van de industrie.”

Kluge noemt als tactieken onder meer de uitbuiting van kwetsbare mensen via gerichte marketingstrategieën, misleiding van consumenten en valse beweringen over de voordelen van hun producten of milieubeleid. “Die tactieken bedreigen de vooruitgang op het gebied van de volksgezondheid van de afgelopen eeuw.” 

Inmenging

Maar niet alleen de consument wordt om de tuin geleid: ook overheden en zelfs de academische wereld moeten zich beschermen tegen de invloed van de vaak machtige commerciële spelers, stelt het rapport. Het beschrijft hoe bedrijven in diverse sectoren, waaronder fossiele brandstoffen, tabak, alcohol, voedsel en vlees, vrijwel identieke praktijken hanteren om de informatiestromen en het beleid naar hun hand te zetten.

“Dit geheel van tactieken, gezamenlijk het ‘industriespeelboek’ genoemd, is ontworpen om hele systemen – de gezondheidszorg, de politiek, de economie en de media – te beïnvloeden voor hun eigen belangen, wat leidt tot aanzienlijke gezondheids- en sociale schade”, stelt de WHO. “Tot nog toe volstaan de acties van individuele overheden en intergouvernementele instellingen niet om deze schadelijke handelspraktijken te voorkomen of te beperken.”

Overheden moeten meer doen om belangenconflicten te identificeren en het overheidsbeleid te beschermen tegen inmenging van de industrie, besluit het rapport.