Verrassend: Extreme hitte doodt meer jonge mensen dan ouderen

“Verrassend inderdaad, want dit zijn fysiologisch gezien de meest robuuste mensen in de bevolking”, zegt coauteur Jeffrey Shrader van het Center for Environmental Economics and Policy, een onderdeel van de Columbia University's Climate School. “Ik zou graag willen weten waarom dat zo is.” De studie verscheen deze week in het tijdschrift Science Advances.

De onderzoekers kozen Mexico uit vanwege de zeer gedetailleerde data over zowel sterfte als dagelijkse temperaturen. Ze kwamen tot hun conclusies door oversterfte - het aantal sterfgevallen boven het gemiddelde - te correleren met temperaturen op de zogenaamde nattebolschaal, die hitte meet in combinatie met vochtigheid.

Uit hun analyse bleek dat van 1998 tot 2019 er in Mexico jaarlijks ongeveer 3300 hittedoden te betreuren vielen. Bijna een derde waren mensen tussen 18 en 35 jaar, een cijfer dat niet in verhouding staat tot het aantal mensen in die leeftijdscategorie. Ook zeer kwetsbaar bleken kinderen jonger dan 5 jaar, vooral baby's. Opvallend genoeg stierven er relatief gezien het minst mensen tussen 50 en 70 jaar als gevolg van hitte.

In buitenlucht

“We voorspellen dat als het klimaat opwarmt, het aantal sterfgevallen door hitte zal toenemen en dat de jongeren daar het meest onder zullen lijden”, verklaart R. Daniel Bressler van het Columbia-programma voor Duurzame Ontwikkeling.

De onderzoekers verwijzen naar verschillende factoren. Jongvolwassenen werken vaker in de openlucht, bijvoorbeeld in de landbouw en de bouw, maar ook binnenshuis in ruimtes zonder airconditioning. “Denk aan jonge mensen onderaan de ladder, die waarschijnlijk het meeste harde werk doen en het minst beschermd worden”, zegt Shrader. Jongvolwassenen nemen ook vaker deel aan inspannende buitensporten.

Een eerdere analyse door Mexicaanse wetenschappers toonde al aan dat overlijdensakten van mannen in de werkende leeftijd vaker extreem weer als oorzaak vermelden dan die van andere groepen.

Bescheiden kou

De kwetsbaarheid van baby's en kleine kinderen kwam minder als een verrassing. Het is bekend dat hun lichaam snel warmte opneemt en dat hun vermogen om te zweten en dus af te koelen nog niet volledig ontwikkeld is. Ook is hun immuunsysteem nog in ontwikkeling, waardoor ze vatbaarder zijn voor kwalen die vaker voorkomen bij vochtige hitte, zoals tropische ziekten en diarree.

Verder ontdekten de onderzoekers dat oudere mensen voornamelijk stierven, niet door hitte, maar eerder door bescheiden kou. Ze hebben onder andere een lagere ‘kerntemperatuur’, waardoor ze gevoeliger zijn voor koude. Als reactie hierop kunnen ze geneigd zijn om binnenshuis te blijven, waar infectieziekten zich gemakkelijker verspreiden.

Ondanks alle aandacht voor de gevaren van de opwarming van de aarde, heeft uitgebreid onderzoek uitgewezen dat koude, en niet hitte, momenteel wereldwijd de belangrijkste oorzaak is van sterfte als gevolg van temperatuur, ook in Mexico. Het aantal hittedoden neemt wel toe sinds begin deze eeuw, en die trend zal zich naar verwachting voortzetten.

Afrika en Azië

Volgens de onderzoekers heeft de nieuwe studie wereldwijde gevolgen. Heel wat armere, hete landen, voornamelijk in Afrika en Azië, hebben een veel jongere bevolking die nog meer handenarbeid verricht. Als Mexico een indicatie is, zou het sterftecijfer door hitte in deze landen dus enorm kunnen zijn.

Een vorig jaar gepubliceerde studie toonde aan dat landarbeiders in veel arme landen al planten en oogsten bij steeds toenemende hitte en vochtigheid.