Van poetsdienst tot bescherming: diersoorten werken vaker samen dan gedacht

Van vogels die mensen naar bijennesten leiden in ruil voor toegang tot bijenwas tot poetsvissen die grote rifvissen afhelpen van parasieten: samenwerking tussen soorten komt voor in een opmerkelijk scala aan ecologische omgevingen. Dat blijkt uit de omvangrijke studie, die voorbeelden verzamelt bij vogels, vissen, insecten en zoogdieren. Informatie uitwisselen is cruciaal om de wederzijds voordelige partnerschappen in stand te houden.

Het artikel is geschreven door 58 auteurs uit verschillende disciplines, waaronder de antropologie, biologie en linguïstiek.

Actieve samenwerking

Om goed samen te werken en daar allebei voordelen uit te halen, moeten dieren de timing van hun acties coördineren. Wrattenzwijnen vragen bijvoorbeeld actief om poetsdiensten van vogels en zoogdieren. Ze doen dat door middel van kenmerkende lichaamshoudingen.

“Uit de voorbeelden die we kennen, blijkt dat individuen hun acties coördineren om toegang te krijgen tot gedeelde hulpbronnen, zoals voedsel, of om hulpbronnen te ruilen voor diensten, zoals bescherming tegen roofdieren”, zegt Katie Dunkley, onderzoeker aan de Universiteit van Oxford. “We waren met name geïnteresseerd in hoe het delen van informatie zo'n nauwe coördinatie tussen soorten mogelijk maakt.”

Voordelen en risico’s afwegen

Aanwijzingen en signalen helpen dieren om samenwerkingspartners te vinden, interacties te initiëren en ervoor te zorgen dat ze profiteren van de samenwerking. Omdat interactie met leden van een andere soort risico's met zich mee kan brengen, is communicatie ook belangrijk om bedrog te vermijden.

Sommige signalen zijn opvallend en duidelijk waar te nemen voor onderzoekers. Bepaalde poetsvissen en garnalen bijvoorbeeld zijn felgekleurd en gebruiken opvallende lichaamsbewegingen om roofvissen veilig schoon te kunnen maken. Andere signalen zijn veel minder opvallend, zoals larven van Lycaenidae-vlinders die chemische signalen gebruiken om mieren over te halen hen te beschermen in plaats van op te eten.

Dat betekent dat er waarschijnlijk nog veel meer signalen voor samenwerking zijn die de wetenschap nog niet kent, zeggen de onderzoekers.

“We hebben nog veel te leren over hoe deze systemen functioneren en evolueren”, zegt Jessica van der Wal van de Wageningen Universiteit. “We kijken uit naar toekomstig onderzoek dat zowel deze interacties als andere vormen van samenwerking tussen soorten aan het licht zal brengen die nog ontdekt moeten worden.”