Toerisme ingestort: inwoners Pacific slaan aan het vissen

De overheden ter plaatse en ontwikkelingsorganisaties moeten deze overlevingsstrategie afwegen tegen de gevolgen ervan op lange termijn voor de kustvisserij en ecosystemen.

“Op Vanuatu hebben we geen covid-19-besmettingen. Maar om ons heen is de wereld in lockdown en daardoor zijn de inkomsten uit toerisme verdwenen”, zegt Leias Cullwick, directeur van de Nationale Vrouwenraad in Port Vila. Toerisme is normaal goed voor 40 procent van het bruto binnenlandse product (bbp) op Vanuatu. “Maar we hebben nog wel ons land, waar we gewassen kunnen planten, en we hebben de vis in de zee,” zegt ze.

Economisch herstel

Zelfvoorzienende visserij en commerciële visserij in kustgebieden zijn een cruciale bron van voedingsstoffen en inkomen voor bewoners van de Pacifische eilanden. De helft van de gezinnen aan de kust haalt in deze regio een primair of secundair inkomen uit de visserij. En bijna 90 procent van de huishoudens eet wekelijks vis, blijkt uit cijfers van de regionale ontwikkelingsorganisatie Pacific Community (SPC).

De economische neergang door covid-19 heeft het belang van de traditionele visserij als voedselbron nog eens benadrukt. “Het is cruciaal voor de visserij om in bedrijf te blijven, om zo inkomens en economisch herstel te ondersteunen en bij te dragen aan de voedselzekerheid van onze bevolking,” zei Manu Tupou-Roosen, directeur van het Pacific Islands Forum Fisheries Agency in augustus tijdens een bijeenkomst.

Onervaren vissers

Nu stadsbewoners weer terugkeren naar hun familie op het platteland, heeft dat op sommige plaatsen consequenties, zegt Andrew Smith, plaatsvervangend directeur Kustvisserij bij SPC in Noumea in New Caledonia.

“We zien dat mensen die dit gebied niet kennen, of geen ervaring hebben met visserijtechnieken, beschermde soorten vangen, ondermaatse vis, of de verkeerde soorten. Ook dringen vissers beschermde gebieden binnen of traditionele visserijzones van anderen,” zegt hij. “Er ontstaan soms conflicten omdat mensen op de verkeerde plaatsen vissen en de verkeerde vis vangen, vanuit het perspectief van de nationale visserij en de bestaande wetgeving, maar ook vanuit traditioneel-cultureel perspectief.”

Markten stopgezet

Volgens een onderzoek in 43 plattelandsdorpen op de Solomoneilanden en Vanuatu door de internationale onderzoeksorganisatie WorldFish, nationale visserij-instanties op de Pacifische eilanden en het Australische National Centre for Ocean Resources and Security, is 46 tot 55 procent van de bevolking ervan overtuigd dat er te weinig voedsel is in hun dorp.

Tot nu toe is op geen van de Pacifische eilanden een geval van covid-19 gemeld. Een verbod op grote samenscholingen en sluitingen van de grenzen in de regio, om de verspreiding van het virus te voorkomen, hebben echter impact op de scheepvaart en handel.

“Toen covid-19 voor het eerst verscheen, werden de belangrijkste markten hier stopgezet voor een paar maanden,” zegt Cullwick. “Dat verbod is nu weer opgeheven. Mensen kunnen gaan vissen, maar het is moeilijk om de vis te verkopen, omdat het inkomen van mensen gedaald is.”

Verschillende stressoren

De opbrengst van de kustvisserij is grotendeels bestemd voor eigen gebruik. Op Vanuatu en de Solomoneilanden is dat respectievelijk 71 procent en 75 procent van de totale jaarlijkse vangst. Door covid-19 zal dat aandeel dit jaar waarschijnlijk stijgen.

Dat betekent extra druk op de visbestanden in de Pacific, die al kampen met klimaatverandering, intensievere bevissing als gevolg van bevolkingsgroei en degradatie van habitats door vervuiling, verstedelijking en natuurrampen.

“De regio is meer gewend om te gaan met tropische cyclonen. Die zijn altijd verwoestend en komen relatief vaak voor, maar ze zijn ook vaak meer plaatselijk en de initiële impact is van kortere duur. Covid-19 heeft onmiddellijk impact, maar ook langetermijneffecten in de regio die lijken op een ramp die zich langzaam voltrekt. En daar komt de klimaatverandering bij, een ramp die zich nog langzamer voltrekt. Er zijn dus verschillende stressoren die invloed hebben op zowel de hulpbronnen als de habitats,” zegt Andrew Smith van SPC.

Aquacultuur

Volgens de ontwikkelingsorganisatie, die intensief overlegt met de nationale regeringen in de regio over de huidige crisis, is het een grote uitdaging om een balans te vinden tussen de overlevingsbehoefte op korte termijn en de gevolgen daarvan op lange termijn.

Eén strategie om tegemoet te komen aan de behoefte aan voedselzekerheid, is het stimuleren van aquacultuur en visfarms. De regering van Vanuatu steunt dit soort initiatieven door gratis jonge tilapia en voedsel te verstrekken aan gezinnen die hun eerste visvijver aanleggen. De Pacific Community helpt daarnaast landen daarnaast met visserijapparatuur die vlakbij de kust geïnstalleerd kan worden en waar lokale vissers eenvoudig bij kunnen.

Een positief gevolg van covid-19 is dat er nu meer discussie is over duurzame visserij, zowel op nationaal als regionaal niveau, zegt Smith. De hoeksteen van de huidige benadering is om goed beheer van visbestanden door de lokale bevolking te stimuleren, met steun van de overheid en ontwikkelingsorganisaties.