Onderzoek Amnesty: VS-coalitie doodde meer dan 1600 burgers in Raqqa

Amnesty spreekt van het grootste onderzoek naar burgerdoden in een hedendaags conflict: nog tijdens de strijd brachten onderzoekers van de organisatie zo’n twee maanden ter plaatse in Raqqa door. Ze deden onderzoek op meer dan tweehonderd aanvalslocaties en interviewden meer dan vierhonderd getuigen en overlevenden. De militaire campagne van de coalitie in Raqqa duurde van juni tot oktober 2017.

Digitale activisten

Met het innovatieve “Strike Trackers”-project werd ook vastgesteld wanneer elk van de meer dan elfduizend verwoeste gebouwen in Raqqa werd geraakt. Meer dan drieduizend digitale activisten in meer dan honderd landen namen deel aan het project en analyseerden in totaal meer dan twee miljoen satellietbeelden. Het 'Digital Verification Corps' van de organisatie, dat verspreid is over zes universiteiten over de hele wereld, analyseerde en controleerde de beelden op authenticiteit.

Onderzoekers van Airwars en Amnesty International analyseerden ook open-source bewijsmateriaal, inclusief duizenden sociale media-berichten en ander materiaal. Daarmee werd een database opgebouwd van meer dan 1600 burgers die tijdens aanvallen van de coalitie werden gedood.

De organisaties hebben de namen verzameld van meer dan 1000 slachtoffers. Amnesty International heeft die van 641 slachtoffers op het terrein in Raqqa geverifieerd en er zijn “sterke sporen” uit verschillende bronnen voor de overige slachtoffers, aldus de organisaties.

Amnesty en Airwars lanceren een website die het lot van de burgerslachtoffers beschrijft.

10 procent

Beide organisaties hebben hun bevindingen naar eigen zeggen meermaals gedeeld met de door de VS geleide militaire coalitie en met de Amerikaanse, Britse en Franse autoriteiten. Als gevolg hiervan heeft de coalitie erkend dat er 159 burgerdoden vielen - zo'n 10 procent van het aantal waar de organisaties over spreken. De overige berichten werden afgedaan als "niet-geloofwaardig."

“Tot nog toe heeft de coalitie de problematiek van de burgerslachtoffers echter niet adequaat onderzocht of getuigen en overlevenden geïnterviewd, en zij heeft toegegeven geen onderzoek op locatie uit te voeren”, stelt Amnesty.

Oorlogsmisdaden

Voor het offensief begon, had IS de stad bijna vier jaar in handen gehad en in die periode talloze  oorlogsmisdaden en misdaden tegen de mensheid begaan. Daarbij gebruikte het burgers als menselijk schild, en werd wie probeerde te vluchten doodgeschoten.

Maar ook bij het offensief tegen IS werden grote fouten gemaakt, zegt Amnesty. ”Duizenden burgers werden gedood of gewond bij het door de VS geleide offensief van de coalitie om IS uit Raqqa te verdrijven”, zegt Donatella Rovera van Amnesty. “Veel van de luchtbombardementen waren onnauwkeurig en tienduizenden artillerie-aanvallen waren willekeurig. Het is dus geen wonder dat ze honderden burgers hebben verwond en gedood”.

"Coalitietroepen hebben Raqqa met de grond gelijk gemaakt, maar de waarheid kunnen ze niet wegvegen”, zegt ze. “Amnesty International en Airwars vragen de coalitietroepen op te houden het schokkende aantal burgerdoden en de vernietiging door hun offensief in Raqqa te ontkennen.”

Hele stadsblokken

Raqqa's torenhoge dodental onder burgers is niet verrassend gezien het meedogenloze spervuur van de coalitie dat zo onnauwkeurig was dat het geen onderscheid maakte als het werd gebruikt in de buurt van burgers.

“Een Amerikaanse militaire officier pochte dat er tijdens de campagne 30.000 artilleriepatronen waren afgevuurd”, stelt Amnesty. “Dat is het equivalent van één aanval om de zes minuten, vier maanden lang, en dat is meer geschut dan in enig ander conflict sinds de oorlog in Vietnam.

Volgens Chris Woods, directeur van Airwars moet de Coalitie een diepgaand onderzoek instellen naar wat er in Raqqa fout is gegaan. “Van die lessen moeten ze leren om te voorkomen dat er bij toekomstige militaire operaties zulk enorm leed wordt toegebracht aan burgers.”

Verantwoording

Amnesty International noemt veel van de gedocumenteerde gevallen “wellicht schendingen van het internationale humanitaire recht”, die verder onderzoek rechtvaardigen.

Maar ondanks al hun inspanningen zullen ngo's zoals Amnesty International en Airwars nooit de middelen hebben om de volle omvang van het aantal doden en gewonden onder de burgers in Raqqa te onderzoeken, stellen de organisaties. Ze dringen er bij de leden van de door de VS geleide coalitie op aan om een onafhankelijk, onpartijdig mechanisme in te stellen om rapporten over burgerslachtoffers snel te onderzoeken en de bevindingen openbaar te maken.

Ze pleiten ook voor een fonds, opgezet door de coalitieleden, dat schadevergoeding voor de slachtoffers en hun families moet verzekeren.