Nieuw bewijs voor onwettig doden van burgers in Oekraïne

Voor het eerst hebben Amnesty-onderzoekers in Oekraïne onafhankelijk fysiek bewijs van verboden clustermunitie vastgesteld. Gebruik van clustermunitie is in strijd met het internationaal recht.

Ze verzamelden ook bewijs van Russische belegeringstactieken, zoals onwettige willekeurige aanvallen – dat zijn aanvallen waarbij bijvoorbeeld geen onderscheid gemaakt wordt tussen militaire doelwitten en de burgerbevolking. Ook werd er bewijs gevonden dat basisvoorzieningen worden afgesloten en de toegang tot medicijnen en gezondheidszorg wordt beperkt.

Oorlogsmisdaad

De afgelopen weken hebben Russische strijdkrachten willekeurige en onnauwkeurige wapens ingezet waaronder clustermunitie, 'domme' bommen en Multiple Launch Rocket Systems (MLRS).

Aanvallen op dorpen en steden en de moedwillige vernietiging van de dagelijkse infrastructuur gaat in tegen het internationale oorlogsrecht en de mensenrechten. Daarnaast is het lanceren van willekeurige aanvallen waarbij burgers omkomen of gewond raken een oorlogsmisdaad, stelt Amnesty.

“Een specifiek kenmerk van deze wrede belegeringen zijn de meedogenloze willekeurige aanvallen van Rusland, die al veel leed hebben veroorzaakt”, zegt Joanne Mariner van Amnesty's Crisis Response programma.

“Al vijf weken lang zien burgers in heel Oekraïne hun steden iedere dag met de grond gelijkgemaakt worden. Onze onderzoekers ter plekke hebben gedocumenteerd hoe sommige van de meest kwetsbare mensen extra hard worden getroffen door deze wrede belegeringstactieken.”

Amnesty International hield live interviews en interviews op afstand met mensen die de belegeringen meemaakten in steden als Charkov en Marioepol. Satellietbeelden, video's en foto's van de incidenten werden geanalyseerd en de resultaten zullen door de mensenrechtenorganisatie ingezet worden als bewijsmateriaal.

Willekeurige aanvallen

Tijdens de eerste dagen van de invasie, bereikten Russische troepen de noordelijke voorsteden van Charkov. Ze probeerden de stad te omcirkelen en schoten met onnauwkeurige wapens op dichtbevolkte gebieden.

Op 4 maart raakte de 41-jarige vader Olesky Stovba gewond door clustermunitie toen hij boodschappen aan het doen was in het Mala-Danlivka-district van Charkov.

Hij vertelde Amnesty International: “We vonden wat eten, en we stonden buiten een winkel en ik hoorde een hard geluid. Ik draaide me om en zag veel vuur. Het was zo hoog als mijn knieën, 50 meter bij me vandaan. Ik viel en mijn vrouw ook, en ik voelde dat iets mijn rechterbeen raakte...Ik trok mijn broek naar beneden en zag veel bloed.”

Later verwijderden chirurgen drie fragmenten uit zijn rechterlies, kuit en voet. De wapenonderzoeker van Amnesty's Crisis Response Team onderzocht het bewijs en bevestigde dat het afkomstig was van clustermunitie van het type 9N210 of 9N235.

Leven in de schuilkelder

In een schuilkelder in Lviv, interviewden Amnesty-onderzoekers een 16-jarig meisje dat alleen was geëvacueerd uit Charkov. Op een foto waren de resten te zien van een 220mm Uragan-raket die vlakbij het appartement van haar familie was ingeslagen. Het gebouw lag vlakbij een school. Ze vertelde Amnesty: “De raket sloeg 's nachts in, en ik rook het vuur en voelde de schokgolven. We woonden met mijn hele familie in de hal van het appartementencomplex vanaf het begin van de oorlog.”

Amnesty bevestigde eerder dat clustermunitie een kind en twee andere burgers had gedood bij een school in Sumy Oblast. Ook beschreef de organisatie een luchtaanval in Tsjernihiv waarbij mensen in de rij voor voedsel omkwamen.

Geen basisvoorzieningen

Communicatie met burgers in bezette steden is erg moeilijk vanwege de onderbroken mobiele en internetdiensten. De meeste mensen zitten in ondergrondse schuilkelders met geen of slechte ontvangst. Toegang tot communicatie en het internet zijn essentieel voor de veiligheid, en voor toegang tot belangrijke informatie over mogelijke evacuatieroutes.

In de steden Charkov en Izium werden tv-torens door aanvallen vernietigd. Dit leidde tot problemen met tv-uitzendingen, wat zorgwekkend is omdat veel oudere bewoners daarvan afhankelijk zijn voor nieuws en noodinformatie van de overheid.

Amnesty International interviewde ook een 61-jarige vrouw (haar naam werd weggelaten om veiligheidsredenen) die is achtergebleven in Charkov om voor haar 84-jarige moeder te zorgen. De moeder heeft dementie en kan niet reizen.

“Ik praat tegen mijn moeder. Ik breng haar naar het toilet en help haar met uitkleden”, vertelde ze. “Ik moet steeds aan haar uitleggen waarom we in de kelder zitten. Ze heeft dementie en vergeet steeds waarom ze hier is, en ik moet het haar de hele dag vertellen.”

Amnesty International benadrukt dat oudere mensen en mensen met beperkingen en andere groepen extra risico lopen als ze moeten vluchten. Ze roepen op hen voorrang te geven bij evacuaties, zoals is aangegeven in het internationale humanitaire recht.