Mexico zet regionale ambities kracht bij

Mexico ontving het voorbije weekend in Cancún de staatshoofden van alle Caraïbische landen en speelde meteen daarna gastheer voor een nog veel grotere top van de Groep van Rio waarbij ook alle Latijns-Amerikaanse landen present waren. Op die top werd dinsdag (23 februari) de oprichting van de Gemeenschap van Latijs-Amerikaanse en Caraïbische Staten aangekondigd, een nieuwe regionale instelling zonder de VS en Canada.

Op de Mexicaans-Caraïbische top stond de hulp aan Haïti centraal. Mexico was een van de landen die er na de aardbeving van 12 januari het snelst bij waren met reddingswerkers en noodhulp. Zondag beslisten Mexico en de Caricom, de gemeenschap van Caraïbische staten, nog eens 18,5 miljoen euro ter beschikking te stellen van Haïti, bovenop de hulp die ze eerder al toezegden. Mexico zal de vijftien Caraïbische landen ook helpen zich beter voor te bereiden op toekomstige natuurrampen, en gaat ook samenwerken bij de strijd tegen de georganiseerde misdaad en de klimaatverandering.

Invloed terugwinnen

Het lijkt erop dat Mexico de noodtoestand op Haïti aangrijpt om zijn invloed in de regio te vergroten. Door de samenwerking met de Caricom kan Mexico vooral zijn banden met de Engels- en Franstalige landen in de regio aanhalen. Traditioneel onderhield Mexico vooral enge betrekkingen met de Spaanstalige landen in Midden-Amerika en met eilanden als de Dominicaanse Republiek.

"Mexico behoort samen met Colombia en Venezuela tot de landen die traditioneel veel gewicht in de schaal legden in Centraal-Amerika en de Caraïben", zegt Adalberto Santana, een professor van de Nationale Autonome Universiteit van Mexico. "Maar de invloed van Venezuela is de laatste jaren toegenomen, terwijl Mexico het Akkoord van San José heeft laten verwateren".

Mexico en Venezuela, twee grote olieproducenten, leveren in het kader van het Akkoord van San José sinds 1980 goedkope olie aan elf arme Caraïbische landen. Maar in 2001 zette de Venezolaanse president Hugo Chávez een parallel systeem op zonder Mexico, dat olie tegen nog gunstigere voorwaarden beschikbaar maakt voor Caraïbische landen. Intussen maken al vijftien Caraïbische landen deel uit van dat initiatief, dat in 2005 Petrocaribe werd gedoopt.

Vacuüm

Volgens Santana heeft de aardbeving in Haïti Mexico wakker geschud. "Sindsdien vaart de Mexicaanse regering een koers die meer op Latijns-Amerika is georiënteerd." Mexico vult daarmee een vacuüm dat het sinds de jaren negentig had laten ontstaan. Mexico werd geen lid van de regionale blokken die in Latijns-Amerika ontstonden: niet van de Mercosur rond Brazilië en Argentinië, en niet van het Bolivariaans Alternatief voor de Amerika's (ALBA) rond Venezuela.

Mexico maakt wel deel uit van de Associatie van Caraïbische Staten, die 29 lidstaten telt. En het land staat nu meteen ook op het voorplan in de nieuwe Gemeenschap van Latijns-Amerikaanse en Caraïbische Staten.

Mexico heeft met zijn meer dan 110 miljoen inwoners het gewicht om een rol van betekenis te spelen in Latijns-Amerika. Maar de Mexicaanse economie draait veel slechter dan die van Brazilië, het absolute zwaargewicht in Latijns-Amerika. Dat verschil wordt ook duidelijk in Haïti. De Mexicaanse president Calderón wil niet aangeven hoeveel hulp Mexico nu eigenlijk aan Haïti wil geven. Zijn Braziliaanse ambtsgenoot Luiz Inácio Lula da Silva heeft al 11 miljoen euro hulp toegezegd en wil ook een nieuwe elektriciteitscentrale bouwen in Haïti. Bovendien heeft Brazilië de leiding over de VN-troepen in het land.