Hoe steenkoolcentrales zonnepanelen tegenwerken

Steenkoolcentrales stoten allerlei stoffen uit die de gezondheid en het klimaat schaden. De partikels blijven hangen in de atmosfeer en absorberen er zonlicht, dat bijgevolg niet meer op zonnepanelen terecht kan komen. Dat leidt tot een lagere opbrengst van de panelen.

De Universiteit van Oxford en University College London hebben de impact voor 140.000 zonne-installaties over de hele wereld in kaart gebracht. Daaruit blijkt dat de luchtvervuiling wereldwijd de opbrengst van zonnepanelen met 5,8 procent hebben doen dalen. Dat is vergelijkbaar met 111 terawattuur (TWh) aan verloren energie - of de output van zo’n achttien steenkoolcentrales.

Het effect is met name uitgesproken in China, waar zonne-energie en steenkool allebei aan een opmars bezig zijn en zonne- en steenkoolcentrales vaak in elkaars buurt gebouwd worden. Uit het onderzoek blijkt dat daar ook de grootste verliezen in zonneproductie optreden.

China is de grootste producent van zonne-energie, met 793 TWh in 2023, maar tekent ook de grootste verliezen door luchtvervuiling op, zo’n 7,7 procent. Het goede nieuws is wel dat in China de grootste vooruitgang wordt vastgesteld. Het verlies in zonne-opbrengst door luchtvervuiling is er jaarlijks gedaald met bijna 1 TWh per jaar.

Transitie

Dat vormt een aanzienlijke beperking voor de energietransitie, zeggen de onderzoekers. Tussen 2017 en 2023 is er wereldwijd jaarlijks zo’n 246,6 TWh aan zonne-energie toegevoegd, terwijl de vervuiling uit steenkoolcentrales jaarlijks weer 74 TWh aan productie verloren deed gaan. Dat is dus bijna een derde van wat er jaarlijks wordt toegevoegd. Bovendien verandert luchtvervuiling ook de samenstelling van het wolkendek, waardoor de impact mogelijk nog groter is dan wat de onderzoekers gemeten hebben.

“We zien een snelle wereldwijde opmars van hernieuwbare energie, maar de effectiviteit van die transitie is lager dan wat vaak wordt aangenomen”, zegt Rui Song, hoogleraar Fysica aan de Universiteit van Oxford. “Naarmate steenkool en zonne-energie samen groeien, verandert de uitstoot het stralingsmilieu en ondermijnt het zo de performantie van zonne-energie.”

Voor medeauteur Myles Allen is de boodschap duidelijk: steenkool moet zo snel mogelijk worden afgebouwd. “Alle scenario’s die in lijn zijn met het Klimaatakkoord van Parijs gaan uit van een snelle transitie weg van steenkool, en dat gebeurt momenteel niet”, zegt hij. “De reden is dat steenkool nog altijd opvallend goedkoop is, maar zoals deze studie aantoont, komt dat omdat de echte kosten verborgen blijven.”

De studie is verschenen in Nature Sustainability.