Hitte, hooikoorts en bacteriën: klimaat laat zich voelen in de Europese gezondheidszorg

In bijna heel Europa neemt het aantal sterfgevallen als gevolg van hitte toe, blijkt uit de studie door 65 onderzoekers van 46 universiteiten en VN-instellingen. In 2024 alleen al vielen naar schatting 62.000 slachtoffers. Bijna elke Europese regio is de afgelopen tien jaar geconfronteerd met een toename van het aantal sterfgevallen door hitte.

Overheden waarschuwen veel vaker voor extreme hitte. Eind vorige eeuw gebeurde dat gemiddeld één dag per jaar, in de voorbije tien jaar was dat al 4,3 dagen per jaar - een stijging met maar liefst 318 procent. Baby’s, ouderen en mensen die buiten werken zijn het meest kwetsbaar.

Tegelijk draagt ​​klimaatverandering bij aan de verspreiding van infectieziekten in Europa. Het risico op uitbraken van dengue is sinds de periode 1980-2010 bijna verviervoudigd. Kustgebieden, met name in Italië en Frankrijk, worden dan weer ontvankelijker voor Vibrio-bacteriën, die allerlei infecties en voedselvergiftiging kunnen veroorzaken.

En opvallend: het hooikoortsseizoen in Europa duurt nu al één tot twee weken langer dan dertig jaar geleden, opnieuw een gevolg van het veranderende klimaat.

Fossiel-afhankelijk

Europa doet voortdurend inspanningen om de CO2-uitstoot te verminderen, maar de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen blijft groot. En dat heeft gevolgen voor de bevolking, stelt de studie, onder meer door vervuiling, maar ook door blootstelling aan volatiele energiemarkten. De subsidies voor fossiele brandstoffen bereikten in 2023 maar liefst 444 miljard euro, of ruim drie keer zoveel als in 2016.

“Miljoenen mensen worden nu al blootgesteld aan ernstige gezondheidsrisico's als gevolg van klimaatverandering. De keuzes die we vandaag maken, bepalen of deze trends zich versterken – of dat we een veiliger en veerkrachtiger Europa opbouwen”, aldus Maria Nilsson, hoogleraar Volksgezondheid aan de Universiteit van Umeå in Zweden.

Hoopvol

Er zijn ook tekenen van vooruitgang, benadrukken de wetenschappers. Het aantal sterfgevallen door luchtvervuiling uit de energieproductie is sinds het begin van de eeuw met 84 procent gedaald - voor vervuiling uit de transportsector is dat 58 procent. Hernieuwbare energie groeit als kool, de koolstofintensiteit van de Europese economie neemt af en de Europese gezondheidssector wapent zich steeds meer tegen de gevolgen van de klimaatverandering.

“Investeringen wegleiden van fossiele brandstoffen naar schone energie, de luchtkwaliteit verbeteren, kwetsbare groepen beschermen en gezondheidszorgsystemen voorbereiden op de toenemende klimaatschokken: dat levert onmiddellijke voordelen op lange termijn voor de volksgezondheid”, zegt Cathryn Tonne, milieuepidemioloog en professor aan het Barcelona Institute for Global Health.

“De tijd om actie te ondernemen dringt, maar Europa heeft de kans om zijn leiderschap te versterken en snelle, gecoördineerde en op gezondheid gerichte klimaatmaatregelen te nemen om levens te beschermen, ongelijkheid te verminderen en een veerkrachtige, CO2-arme toekomst op te bouwen.”