Helft Turkse bevallingen is keizersnede - ondanks wet

Het leidt geen twijfel dat de keizersnede een levensreddende ingreep kan zijn voor zowel kind als moeder, maar de snelle stijging van het percentage keizersneden wereldwijd zwengelt de discussie aan over de nadelen en risico's van de procedure, met name als die niet medisch noodzakelijk is.

Uit een onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie in 2010 blijkt dat de incidentie van moedersterfte en complicaties zoals transer naar intensieve zorgen of bloedtransfusie drie keer hoger liggen bij keizersnedes  dan bij vrouwen die hun kind vaginaal ter wereld brengen.

In Turkije bevalt nu al een op de twee vrouwen via een keizersnede – een verdere stijging van 26 procent in 1998 en ver boven de 15 procent die door de Wereldgezondheidsorganisatie als optimaal percentage wordt gepromoot.

Campagne

In 2012 zette Recep Tayyip Erdoğan - toen nog als premier – het thema op de politieke agenda. In een toespraak schilderde hij de procedure af als een "manier om de groei van de Turkse bevolking af te remmen" en in het publieke debat nadien werd de praktijk – vaak samen met abortus – bekritiseerd als een verborgen plan om het Turkse imago in de wereld te schaden.

Na tegenstand van vrouwen- en mensenrechtenorganisaties kwam een verbod op abortus er niet. Maar in juli 2012 kwam er wel een wet op keizersnedes die moedwillige procedures straft. Artsen die veel keizersnedes uitvoeren, kunnen onderwerp worden van onderzoek en beboet worden.

De wet kadert in de campagne van Erdogan en zijn AKP-partij om het Turkse geboortecijfer op te krikken. Het vruchtbaarheidscijfer staat op 2,1 procent en Erdogan riep de Turkse vrouwen eerder al op om "minstens drie kinderen" aan het land te schenken.

De campagne hamert ook op de financiële kost van de ingreep. Door het langere verblijf in het ziekenhuis, extra medicatie en hogere zorgvraag zijn keizersnedes duurder dan vaginale bevallingen.
Ineffectief

Geen effect

De wet is er niet in geslaagd het percentage keizersnedes betekenisvol te verminderen. In publieke ziekenhuizen is er wel een vermindering merkbaar, maar die wordt geniet gedaan door de stijging in private ziekenhuizen. Daar is het cijfer inmiddels al meer dan 65 procent. Die cijfers kunnen alleen verminderd worden door een goed begrip van de vele factoren die erachter schuilen.

Het thema moet ook bekeken worden binnen de bredere kritiek van de medicalisering van de bevalling en de commercialisering van de gezondheidszorg. Die commercialisering leidde ook in landen als Maleisië, India, Griekenland en Peru tot een toename van het aantal keizersnedes.

In Turkije is de commercialisering toegenomen na de hervorming van de Turkse gezondheidszorg in 2003. Het aantal private ziekenhuizen steeg sindsdien aanzienlijk, en het is geen toeval dat ook het percentage keizersnedes in dezelfde periode bijna verdubbeld is.

Wetgeving

Een andere belangrijke factor is de wetgeving rond medische fouten. Verloskundigen en gynaecologen worden het vaaktst vervolgd van alle specialisten in Turkije. Van de artsen die voor een keizersnede kiezen doet 45 procent dat om zich in te dekken tegen een rechtszaak, 41 procent omdat het minder risicovol is en 27 procent omdat het korter en makkelijker is. Ook het feit dat een keizersnede perfect te plannen is, kan een rol spelen.

Wie zich laat bijstaan door een vroedvrouw, loopt een minder hoge kans op een keizersnede. Nederland bijvoorbeeld, waar zorg door een vroedvrouw de norm is, had in 2013 met 15,6 procent een van de laagste percentages. Turkije, waar 19 procent van de bevallingen uitgevoerd wordt door een vroedvrouw, had in 2013 een percentage van 50,4 procent.

Hoewel sommige vrouwen een keizersnede kiezen voor de makkelijke planning, doen velen dat ook uit vrees voor pijn, met name bij de eerste zwangerschap.

Vrouw centraal

Om deze vrees te overwinnen, moet je vrouwen niet vernederen of voor ze beslissen, zoals de Turkse overheid doet. Een betere mentale en fysieke voorbereiding op de geboorte heeft betere slaagkansen, en geeft moeders de controle via geïnformeerde toestemming.

Gekwalificeerde vroedvrouwen kunnen vrouwen steunen voor, tijdens en na de geboorte. Uit een brede WHO-studie blijkt dat volgehouden steun tijdens de zwangerschap de kans op een vaginale geboorte vergroot en de incidentie van keizersnedes vermindert.

Het debat over het hoge aantal keizersnedes is de laatste jaren gedomineerd door de patriarchale Turkse staat. Maar als een complex probleem, waarbij vrouwen en gezondheidswerkers betrokken zijn, kan het niet eenvoudig opgelost worden door beslissingen van bovenaf.

Er is nood aan een echte, brede aanpak, die de rechten en de autonomie van vrouwen respecteert om beslissingen te nemen over hun eigen lichaam. Zonder de nodige randvoorwaarden om de natuurlijke vaginale bevalling aan te moedigen, zullen straffende en beperkende maatregelen nooit effect hebben.

Bron: The Conversation