Hardnekkig groepje retourzenders jaagt ecologische voetafdruk van online shoppen de hoogte in

Het gaat om een hardnekkige groep van shoppers die veel verschillende opties tegelijk aankopen om uiteindelijk pas thuis te beslissen wat ze willen houden. Meer dan de helft van hun online bestelde producten gaat terug naar afzender, zegt het onderzoek in Transportation Research.

Hoewel slechts 15 procent van de consumenten dat gedrag vertoont, zijn ze verantwoordelijk voor bijna 60 procent van de CO2-uitstoot door retourzendingen.

Return to sender

Online winkelen wordt vaak voorgesteld als een duurzamer alternatief voor traditionele winkelbezoeken, omdat consumenten zich niet meer met de auto naar de winkel hoeven te verplaatsen. Dat voordeel komt onder druk te staan door het groeiende aantal retourzendingen. Wie een product terugstuurt, zorgt immers voor extra transport, bijkomende verpakking en een complexe logistieke keten. Bovendien raken teruggestuurde producten vaak moeilijker opnieuw verkocht. 

En uit eerder onderzoek is al gebleken dat veel van de teruggestuurde producten gewoon worden vernietigd.

“Retourzendingen zijn veel meer dan een logistieke kost”, zegt hoofdonderzoeker Heleen Buldeo Rai, expert Duurzame Logistiek aan de VUB. “Ze hebben ook een aanzienlijke milieu-impact. Toch weten we verrassend weinig over de consumenten die het vaakst producten terugsturen.”

Uitstel

Om dat beter te begrijpen, analyseerden de onderzoekers het gedrag van bijna tienduizend online shoppers in België, Nederland, Frankrijk, Duitsland, Italië, Spanje, Noorwegen, Zweden, Polen en Griekenland. Daarbij brachten ze niet alleen het retourgedrag in kaart, maar ook de houding en motivatie van consumenten.
 
De resultaten tonen aan dat de zogenaamde 'serial returners' een relatief kleine groep vormen. Ze maken ongeveer 15 procent van alle online consumenten uit, maar sturen gemiddeld vijftien producten per jaar terug. Andere consumenten doen dat gemiddeld slechts twee keer per jaar. 

Opvallend is dat die hardnekkige terugstuurders niet noodzakelijk meer online kopen dan anderen. Wat hen vooral onderscheidt, is hun houding tegenover retourzendingen. Ze beschouwen het terugsturen van producten als een handige en vanzelfsprekende stap in het aankoopproces. “Voor die consumenten zijn retourzendingen een manier geworden om aankoopbeslissingen uit te stellen”, zegt Buldeo Rai. “Ze bestellen meer impulsief, kopen vaker verschillende opties tegelijk en beslissen pas thuis wat ze uiteindelijk willen houden."

Gratis terugsturen

De studie toont aan dat vooral gemak een doorslaggevende factor is. Consumenten die zich laten verleiden tot retourzendingen die eenvoudig, snel en gratis zijn, hebben bijna drie keer meer kans om tot de groep van frequente terugstuurders te behoren. Omgekeerd blijken consumenten die zich bewust zijn van de milieu-impact van retourzendingen minder geneigd om producten terug te sturen.
 
Frequente terugstuurders zijn volgens het onderzoek gemiddeld jonger, wonen vaker in de stad en hebben dikwijls een lager opleidingsniveau. Duitsland springt eruit als het land met het hoogste aandeel frequente terugstuurders, mogelijk omdat online retailers er al jarenlang sterk inzetten op gratis en gebruiksvriendelijke retourmogelijkheden. Denk bijvoorbeeld maar aan Zalando’s ‘pashokje aan huis’-campagne.

Milieu-impact

De milieu-impact van dat gedrag is aanzienlijk: een frequente terugstuurder is goed voor jaarlijks gemiddeld bijna twintig kilogram CO2-uitstoot via de retourzendingen. Bij andere consumenten bedraagt dat ongeveer drie kilogram. Daardoor is een kleine minderheid van consumenten verantwoordelijk voor bijna zes op de tien kilogram CO2 die vrijkomt door retourtransporten.
 
Volgens Buldeo Rai ligt de oplossing niet alleen bij de consument, maar ook bij de webshops die retourzendingen jarenlang hebben aangemoedigd omdat ze de verkoop verhogen.
 
De onderzoekers pleiten daarom voor betere productinformatie, meer gebruik van digitale hulpmiddelen zoals virtuele paskamers en maathulpen, en een kritische blik op verkooptechnieken die impulsaankopen stimuleren.

Beleidsmakers kunnen een rol spelen door consumenten beter te informeren over de gevolgen van retourzendingen en door duidelijke regels uit te werken voor grensoverschrijdende e-commerce, zeggen de onderzoekers.