Groei van luchtvaart naar Europese topbestemmingen, duwt huurprijzen de hoogte in

De toename van het luchtverkeer - onder meer door het grote aanbod aan goedkope vliegtuigtickets - wakkert in heel Europa een crisis aan waarbij woningen onbetaalbaar worden, concludeert het onderzoek van de New Economics Foundation (NEF), uitgevoerd in opdracht van T&E.

Daaruit blijkt dat de gemiddelde jaarlijkse huurprijzen in vijf Europese economieën die sterk afhankelijk zijn van toerisme, in de komende vijf jaar (2026-2031) naar verwachting met 250 euro per jaar kunnen stijgen als gevolg van het inkomende luchttoerisme.

Dat komt omdat vooral grote bedrijven een steeds groter deel van het geld opstrijken dat toeristen uitgeven aan accommodatie in Spanje, Frankrijk, Griekenland en Italië. Lokale werknemers in de toeristische sector zien niet altijd een verbetering in hun salaris, blijkt daarnaast ook uit het onderzoek.

Ierland zal naar verwachting de grootste stijging van de huurprijzen kennen, maar ook Griekenland, Portugal en Spanje zullen prijsstijgingen zien die kunnen oplopen tot 220 euro per jaar.

Volgens de studie staan ook de Balearen, Kreta en Madeira onder zware druk omdat hier de hoogste aantallen buitenlandse bezoekers per inwoner worden geregistreerd, en toeristen vooral voor het vliegtuig kiezen om op die bestemming te geraken.

Manieren van transport herzien

Eerder al werd Europa geconfronteerd met protest van lokale bewoners in populaire toeristische bestemmingen, zoals Spanje, Portugal, Italië en Griekenland. Zij ervaren vooral de druk om nog een betaalbare woning te vinden.

Maar ondanks de groeiende bezorgdheid over de impact van toerisme op lokale gemeenschappen, naast de toenemende klimaatrisico's vanwege de luchtvaart, blijven Europese regeringen vol inzetten op groei van toerisme en luchtvaart, zegt T&E. Spanje heeft 12,9 miljard euro toegezegd voor investeringen in luchthavens, met onder meer een uitbreiding van de luchthavens van Barcelona en Madrid. Athene is momenteel bezig met een investering van 1,3 miljard euro om de jaarlijkse passagierscapaciteit met een kwart te verhogen, terwijl in Lissabon actief gewerkt wordt aan terminaluitbreidingen.

“Deze studie bewijst dat we de protesten tegen toerisme op de grond niet los kunnen zien van de toename van het aantal aankomende vluchten”, zegt Denise Auclair, hoofd van de Travel Smart Campaign van T&E. “Het is een verloren strijd om de toeristische overbevolking te beheersen en tegelijkertijd luchthavens in Dublin, Barcelona of Lissabon uit te breiden. Als overheden betaalbare woningen willen beschermen en begaan zijn met het halen van klimaatdoelstellingen, moeten ze de uitbreiding van luchthavens stoppen en hun strategieën voor toerisme en transport herzien”, zegt ze.

Effect op huurprijzen en lonen

T&E wijst er ook op dat de meeste economische impactanalyses in de luchtvaartsector geen rekening houden met de effecten op vastgoed- en huurprijzen. “Het niet erkennen van de mate waarin de groei van het luchtverkeer overtoerisme veroorzaakt en de impact daarvan op de lokale gezinnen, zal niet leiden tot een efficiënte reactie van de overheid.”

Ook het vaak gehoorde argument dat toerisme lokale economieën juist doet groeien, gaat niet altijd op, stelt de analyse. “De landen met de hoogste aantallen toeristen die per vliegtuig aankomen, zoals Italië, Spanje en Frankrijk, presteren vaak slecht als het gaat om reële lonen voor werknemers in de toeristische sector”, aldus de studie.

“Vaak worden lokale gemeenschappen bij de uitbreiding van luchthavens grote economische voordelen beloofd, maar de gegevens spreken deze aanname tegen”, zegt Alex Chapman, hoofd Economisch Beleid bij de New Economics Foundation. “Er zijn weliswaar banen gecreëerd, maar de lage lonen die ze bieden, zijn een schrale compensatie voor de stijgende woonkosten.”

“Deze gevolgen zijn ook schadelijk voor de bredere economie”, waarschuwt Chapman. “Onze analyse toont aan dat investeringen in niet-toeristische bedrijven afnemen, omdat investeerders in plaats daarvan kiezen voor vastgoed. Hierdoor zitten werknemers vast aan hun woonkosten en kunnen ze niet switchen naar beter werk of investeren in hun vaardigheden.”

Dalende investeringen in andere sectoren

De studie suggereert dat de bedrijfsinvesteringen in de periode 2019-2031 naar verwachting het sterkst zullen dalen in Griekenland, Portugal, Spanje en Italië. De grootste verliezen in absolute cijfers zijn voor Italië en Spanje, die respectievelijk 1,1 miljard en 1,0 miljard euro aan jaarlijkse investeringen verliezen omdat hogere prijzen investeerders ertoe aanzetten om kapitaal te investeren in vastgoed in plaats van in productieve en innovatieve sectoren, zoals informatietechnologie, de elektrificatie van voertuigen of een beter spoor en meer treinen.

T&E adviseert om het aantal internationale vliegreizen terug te dringen in regio's die de toeristische verzadiging naderen en in te zetten op alternatieve manieren en koolstofarme manieren van transport zoals de trein, naast het verbeteren van de lonen van werknemers om een ​​rechtvaardige waardecreatie te ondersteunen.