Golfstroom valt - althans deze eeuw - niet helemaal stil

De Golfstroom speelt een cruciale rol voor het klimaat in Europa: als een transportband vervoert de stroming constant warm water naar onze contreien, en maakt zo het klimaat milder. Maar de stroom is onderdeel van de Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC), en die komt in het gedrang door de klimaatverandering, omdat de watertemperatuur oploopt en er grote hoeveelheden zoetwater in de oceaan terechtkomen door smeltend ijs.

Kantelpunt

Als die evoluties te hard aanhouden, kan een kantelpunt bereikt worden waarbij het hele systeem instort. Een Deense studie in 2023 waarschuwde dat zo’n scenario deze eeuw nog mogelijk zou kunnen zijn.

Maar volgens het onderzoek in Nature komt het zover dus niet, althans niet deze eeuw. De studie berekent de sterkte van de circulatie in 34 verschillende klimaatscenario’s. Het resultaat: de AMOC verzwakt met 20 tot 80 procent, maar dankzij compenserende processen in de Zuidelijke en Stille Oceaan is het onwaarschijnlijk dat het hele mechanisme instort in de volgende negentig jaar.

Winden

Het zijn vooral de winden die het mechanisme aan de praat zullen houden, blijkt uit de berekeningen. De winden rond de Zuidelijk Oceaan trekken water uit de diepe oceaan, en dat moet elders weer zinken om een evenwicht te bereiken. Meestal is dat ergens in de Noord-Atlantische Oceaan.

Maar dat wil niet zeggen dat er geen invloed zal zijn. “Een windgedreven component van de AMOC blijft waarschijnlijk bestaan”, stelt het Nederlandse KNMI in een reactie. “Een dergelijke sterk afgezwakte AMOC transporteert echter veel minder warmte, en wordt daarom meestal als een ineenstorting beschouwd. Dit zal heel forse gevolgen hebben voor het wereldwijde klimaat, met Europa als sterkst getroffen plek.”