Expertenpanel WHO: “Roep klimaatverandering uit tot gezondheidscrisis”

De aanbevelingen werden opgesteld door de Commissie Klimaat en Gezondheid, een onafhankelijke commissie van voormalige regeringsleiders, vertegenwoordigers van internationale organisaties, ministers en leiders uit het maatschappelijk middenveld, die werd bijeengeroepen door de regionale directeur van de WHO voor Europa, Hans Kluge. 

De eindconclusie en boodschap aan regeringen is duidelijk: klimaatverandering is geen toekomstige dreiging maar een crisis die vandaag al bezig is en gevolgen heeft voor gezondheid, voedsel, water, energie en nationale veiligheid. “De reactie dient daarom meer in verhouding te zijn tot de omvang ervan”, klinkt het.

Slimme investering

Energieprijzen schommelen, toeleveringsketens staan onder druk en de geopolitieke schokken van de afgelopen tijd leggen bloot hoe kwetsbaar samenlevingen zijn door hun afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. In het afgelopen decennium is de wereldwijde temperatuurstijging aanzienlijk versneld en er is steeds minder tijd om onomkeerbare schade te voorkomen. 

“Dit is de wereld waarin de Pan-Europese Commissie voor Klimaat en Gezondheid haar Oproep tot Actie publiceert”, zegt de WHO, die de zeventien maatregelen op vlak van klimaat en gezondheid “een slimme investering” noemt.

De aanbevelingen bestrijken vier gebieden: klimaatverandering als groeiende bedreiging voor de volksgezondheid, de hervorming van de gezondheidszorg, het opschalen van lokale maatregelen en de hervorming van economische en financiële systemen die de klimaatcrisis aanwakkeren. 

Kern van de oproep is de financiering zoveel mogelijk te verschuiven van ingrepen die de klimaatcrisis versnellen naar ingrepen die deze voorkomen. Daarnaast zijn er concrete aanbevelingen om de klimaatbestendigheid van gezondheidszorgstelsels te verbeteren, hun uitstoot van broeikasgassen te verminderen, de opschaling van lokale oplossingen voor klimaat en gezondheid, monitoring van de initiatieven door steden en gemeenschappen die goed scoren en meer kennisuitwisseling op lokaal niveau. 

Primair veiligheidsrisico

“De klimaatcrisis vormt een bedreiging voor onze veiligheid, sociale cohesie, mensenrechten en gezondheid”, zegt de voormalige IJslandse premier Katrín Jakobsdóttir, voorzitter van de commissie. “Het is geenszins een probleem dat alleen toekomstige generaties aangaat, maar een reële en actuele bedreiging voor ons hier in Europa. Klimaatactie is niet louter een noodzaak, maar een investering met een hoog rendement voor een rechtvaardigere en veerkrachtigere samenleving. We hebben allemaal een politieke en morele verantwoordelijkheid om nu in actie te komen.”

In de ‘call to action’ komt sterk naar voren dat regeringsleiders klimaat en gezondheid op de agenda van nationale veiligheidsraden moeten zetten en daarbij alle relevante ministeries, waaronder Defensie, Energie en Financiën moeten betrekken. 

Europese regeringen heroriënteren hun overheidsuitgaven momenteel naar veiligheid als reactie op de toenemende geopolitieke druk, maar “klimaatverandering vormt op zichzelf een primair veiligheidsrisico”, stelt de Commissie . “Het is een risico dat nu al de infrastructuur, gezondheidszorg en voedsel- en waterzekerheid verstoort, en waarvan de kosten met elk jaar dat actie wordt uitgesteld, zullen toenemen.”

Afschaffen van subsidies

De verbranding van fossiele brandstoffen veroorzaakt luchtvervuiling en eist jaarlijks honderdduizenden levens in de Europese regio. Dezelfde fossiele brandstoffen veroorzaken de klimaatcrisis en maken energiesystemen kwetsbaar voor verstoringen in de aanvoer en prijsstijgingen. 

“Het afschaffen van subsidies voor fossiele brandstoffen en het herbestemmen van die middelen naar hernieuwbare energie, openbaar vervoer, duurzame voeding en klimaatbestendige gezondheidszorgsystemen zou levens redden, de zorgkosten verlagen en de afhankelijkheid van de regio van de volatiele import van fossiele brandstoffen verminderen”, klinkt het in een van de aanbevelingen.

“Klimaatverandering is een veiligheidsdreiging, een gezondheidscrisis en een economische tijdbom in één”, reageert Hans Kluge. “Ondertussen geven regeringen miljarden uit aan subsidies voor brandstoffen die klimaatverandering veroorzaken en onze gezondheidszorg belasten. Deze commissie zegt duidelijk tegen de leiders: handel nu, zolang er nog een kans is op preventieve maatregelen.”