Exoten die meeliften op plastic en kelp kunnen Antarctica koloniseren

In een studie die onlangs is gepubliceerd in Global Change Biology, suggereren wetenschappers van enkele Australische en Amerikaanse universiteiten dat drijvende objecten de Antarctische wateren vanuit verdere oorden kunnen bereiken dan eerder werd gedacht.

“Meer plastic en andere menselijke rotzooi in de oceanen betekent dat er potentieel meer manieren zijn voor levende wezens om de oversteek naar het zuidpoolgebied te maken”, zegt hoofdauteur Hannah Dawson, die het onderzoek voltooide als onderdeel van haar doctoraat aan de University of New South Wales (UNSW).

Uitheemse soorten waaronder kleine ongewervelde zeedieren kunnen Antarctica bereiken door mee te liften op drijvende objecten zoals kelp, drijfhout, puimsteen en plastic.

Dubbele klap

“We wisten dat kelp naar Antarctica kon drijven vanaf enkele kleine onbewoonde eilanden, zoals Macquarie-eiland en de Kerguelen. Maar onze studie suggereert dat drijvende objecten naar het zuidpoolgebied kunnen reizen van veel verder naar het noorden, vanuit Zuid-Amerika, Nieuw-Zeeland, Australië en Zuid-Afrika”, verklaart Dawson.

Co-auteur Crid Fraser, hoogleraar aan de Universiteit van Otago, stelt dat kelp een potentiële dubbele klap kan toebrengen aan het mariene ecosysteem van Antarctica. “Zuidelijke kelp en reuzenkelp zijn erg groot - vaak meer dan 10 meter lang - en creëren een bosachtige habitat voor veel kleine dieren, die ze kunnen meenemen op hun lange rafttochten.” 

“Als ze Antarctica koloniseren, kunnen de mariene ecosystemen daar drastisch veranderen”, legt ze uit. 

Met behulp van gemodelleerde gegevens over oppervlaktestromingen en golven van 1997 tot 2015 volgde het team de beweging van drijvend afval van verschillende bronnen op het zuidelijk halfrond naar Antarctica, wat nieuwe inzichten verschafte in de frequentie en routes van verspreiding op zee.

“We ontdekten dat vlottende objecten de kustlijn van het zuidpoolgebeid bereikten in elk van de gesimuleerde jaren. Er lijkt een constant bombardement te zijn van alles wat drijft, of het nu kelp is of een plastic fles”, zegt Adele Morrison van de Australian National University. 

Smeltend zee-ijs

“De kortste tijd was vanaf Macquarie-eiland, ten zuiden van Nieuw-Zeeland, waarvan sommige deeltjes in iets minder dan 9 maanden aankwamen. Gemiddeld was de langste reis voor objecten die uit Zuid-Amerika kwamen”, aldus Dawson.

Het onderzoek werpt ook licht op welke regio's van de kustlijn van Antarctica het grootste risico lopen op de komst van uitheemse soorten. “De meeste van deze vlottende objecten komen aan bij de punt van het Antarctisch Schiereiland, een gebied met relatief warme oceaantemperaturen en vaak ijsvrije omstandigheden. Dat zijn gunstige factoren voor uitheemse soorten om er zich te vestigen”, zegt hoogleraar Matthew England van UNSW Scientia.

De dramatische daling van het Antarctische zee-ijs in de afgelopen jaren maakt deze ‘vlottentochten’ extra zorgwekkend.

“Zee-ijs schuurt erg en vormt zo een barrière voor veel uitheemse soorten om zich succesvol te vestigen aan de Zuidpool”, verklaart Dawson. “Als de recente afname van het Antarctische zee-ijs doorzet, dan kunnen levende wezens die aan het oppervlak drijven, of aan drijvende objecten vastzitten, makkelijker het continent koloniseren, met grote gevolgen voor ecosystemen.”