EU dumpt afgedankte zeeschepen massaal op Aziatische stranden

Containerschepen, tankers of cruise-schepen: vroeg of laat hebben ze hun beste tijd gehad en is het tijd voor de schroot. Alleen gebeurt dat zelden in de EU zelf, blijkt uit nieuwe cijfers.

Tussen 2019 en 2025 werden 706 schepen ontmanteld die onder Europese vlag vaarden of eigendom waren van Europese bedrijven. Amper 22 procent van die schepen werd gerecycleerd door bedrijven in de EU.

Berekend op tonnage is dat aandeel nog veel kleiner: amper 5 procent. Bijna de helft van de schepen eindigde in India, Bangladesh en Pakistan - in tonnage zelfs 66 procent. De overige schepen gingen naar Turkse afbraakwerven.

Vervuilde stranden

In Azië gebeurt de ontmanteling niet in gespecialiseerde dokken: de schepen varen zich gewoon vast op het strand, waar ze ook worden afgebroken. Olie en andere afvalstoffen lekken er gewoon in de grond en het water, en de omstandigheden voor de arbeiders zijn vaak bijzonder gevaarlijk.

Maar het milieuschandaal is niet de enige reden om meer schepen in de EU te houden, zeggen organisaties: de EU raakt zo ook veel waardevol materiaal kwijt.

“De EU spreekt over een lagere afhankelijkheid van geïmporteerde kritieke materialen, maar ze laat haar rederijen onder de regels uitkomen en miljoenen tonnen bruikbaar staal exporteren die beter hier recycleerd kunnen worden”, zegt Benedetta Mantoan, van de ngo Shipbreaking Platform.

Zo’n 95 procent van het totale gewicht aan materiaal van een schip kan gerecycleerd worden, met staal als belangrijkste materiaal. In het volgende decennium zullen naar schatting 12.000 Europese schepen afgedankt worden, goed voor zo’n 12 miljoen ton aan staal per jaar.

En laat recyclage van schroot nu net een van de meest effectieve manieren zijn om de staalsector klimaatvriendelijker te maken.

Vlaggen wisselen

Nochtans heeft de EU wel degelijk regels om de praktijk te vermijden voor schepen die in de EU worden afgedankt. Maar in de realiteit blijven de meeste schepen dus nog steeds gewoon naar Azië gaan, bijvoorbeeld door ze op het einde van hun levensduur onder een andere vlag te laten varen. Uit de cijfers blijkt dat 102 van de onderzochte schepen van vlag waren veranderd net voor ze ontmanteld werden.

Nog zorgwekkender is dat de Europese Commissie plannen heeft aangekondigd om ook de eerste strandwerven in Azië toe te voegen aan de Europese lijst van goedgekeurde ontmantelingssites, zeggen milieuorganisaties. Zo worden ze een oneerlijke vorm van concurrentie voor Europese werven, die wel onder strenge milieu- en arbeidsregels opereren.