Egyptische havenstad Alexandrië ten prooi aan stijgende zeespiegel

In de afgelopen twee decennia gingen in Alexandrië meer dan 280 gebouwen tegen de vlakte zonder dat dat de bedoeling was - een tempo dat tien keer zo hoog lag dan in de jaren daarvoor.

Volgens een onderzoek, gepubliceerd in het tijdschrift Earth Future, lopen meer dan zevenduizend gebouwen in het meest kwetsbare deel van de kustlijn het risico om in te storten. Het maakt dit deel van het Middellandse Zeegebied tot de meest bedreigde regio voor de onmiddellijke gevolgen van klimaatverandering, aldus de studie.

Die klimaatverandering veroorzaakt ernstige kusterosie en een stijgende zeespiegel, en dat is op zich niet uniek voor Alexandrië.

Klimaatverandering en stedelijke expansie

Essam Heggy, teamleider en onderzoeker aan de Universiteit van Zuid-Californië legt uit: “Alexandrië is een levend voorbeeld van de uitdagingen waar andere kuststeden in de regio voor staan als gevolg van klimaatverandering en ongecontroleerde stedelijke expansie.

“De resultaten van het onderzoek weerspiegelen de potentiële risico's maar leggen ook preventieve maatregelen bloot die wereldwijd erger kunnen voorkomen.”

De stijgende waterspiegel en de kusterosie versnellen het binnendringen van zeewater in grondwaterlagen, waardoor op land het water- en zoutniveau stijgt.

Het leidt tot een destabilisering van de bodem en versnelt de corrosie van funderingen van gebouwen, aldus de onderzoeker.

Het team analyseerde geografische, geologische en technische gegevens om de locaties en kenmerken van ingestorte gebouwen te identificeren. Ze gebruikten ook overheidsrapporten en nieuwsarchieven om beschadigde of bedreigde gebouwen op te volgen. Met behulp van satellietbeelden en topografische kaarten beoordeelden ze vervolgens de evolutie van de kustlijn.

Gharb-district hardst getroffen

“We voerden ook een bodemanalyse uit in verschillende regio’s. Daaruit bleek dat er een verband bestaat tussen een slechte bodemstabiliteit en een toename van het aantal ingestorte gebouwen”, zegt Sara Fouad, gastonderzoeker aan de Technische Universiteit van München in Duitsland.

Met een statistische analyse van geologische veranderingssnelheden kon het team de impact van de terugtrekking van de kust op de infrastructuur beoordelen.

Daaruit bleek dat het gebied dat het hardst is getroffen door extreme erosie het Gharb-district in Alexandrië is. De kustlijn heeft er zich in de afgelopen jaren tientallen meters teruggetrokken. Kusterosie heeft geleid tot een verhoogde zoutinfiltratie wat een negatieve invloed heeft op de bodemkwaliteit en het vochtgehalte. “Het maakt de gebieden bijzonder kwetsbaar voor schade aan de funderingen”, zegt Essam Heggy.

Volgens hem wordt het probleem verergerd door een gebrek aan onderhoud van oude gebouwen, slechte stadsplanning, een zwakke riolering en onvoldoende wetgeving. “Slecht beheer is een factor geweest”, erkent ook Fouad. Ze oppert dat er een allesomvattende aanpak van risicobeheer en duurzame stadsplanning nodig is.

Andere steden in gevaar

Hoewel het onderzoek zich op Alexandrië richtte, kunnen de resultaten worden gezien als een waarschuwing voor andere kuststeden in het zuidelijke Middellandse Zeegebied, zoals Tunis en Tripoli.

Verschillende kustgemeenten in Tunesië hebben al aanzienlijke structurele schade gemeld door stranderosie, vooral dan in gebieden waar er sprake is van een snelle stedelijke expansie.

Ook langs de zuidkust van Italië is het aantal ingestorte gebouwen in de afgelopen twintig jaar met negen procent gestegen, en er heerst steeds meer bezorgdheid over de veiligheid van duizenden gebouwen.

De wijdverspreide verstedelijking langs de noordkust van Egypte, waaronder ook de ontwikkeling van toeristische kustdorpen, verstoort verschillende natuurlijke processen, zegt Amir Gohar, hoofddocent Stadsplanning  aan de Universiteit van West-Engeland. “Als gevolg hiervan heeft kusterosie, in combinatie met een stijgende zeespiegel, een sterke invloed op de structurele funderingen van bouwstroken aan de kust.”

Ook al verschillen volgens hem de gevolgen van land tot land in het Middellandse Zeegebied, toch is de zeespiegelstijging “een blijvende uitdaging voor de hele regio”.

Mangroves, koraalriffen en een bouwstop

Het onderzoek doet ook voorstellen om kustgebouwen te beschermen tegen klimaatverandering op basis van natuurlijke verdediging, zoals groene infrastructuur en milieuvriendelijkere kustontwerpen.

Deze oplossingen omvatten ook zogeheten 'levende stranden', ontworpen om de kustlijn te stabiliseren en dieren in het wild te beschermen. Ook golfbrekers, regentuinen en het herstel van wetlands kunnen volgens de wetenschappers het risico op overstromingen, het insijpelen van zeewater en bodemerosie verminderen.

“We raden aan om een groen stratennetwerk te ontwerpen met zouttolerante planten langs de kust, wat de waterabsorptie verbetert en de impact van hoogwater vermindert,” voegt Fouad toe.

Mattheios Santamouris, hoogleraar Architectuur aan de Universiteit van New South Wales in Australië, is van mening dat het onderzoek een sterke analyse biedt van de hydro-klimatologische factoren die van invloed zijn op het instorten van gebouwen. Hij zegt dat een betere coördinatie en samenwerking met lokale autoriteiten kan helpen bij het implementeren van preventieve maatregelen die in het onderzoek worden voorgesteld.

De strategieën die Egypte volgens Gohar verder nog kan aannemen zijn zeeweringen en overstromingsbarrières, maar ook het herstellen van mangrovebossen en koraalriffen als natuurlijke bescherming tegen stormvloed.

Ook het weghalen van gebouwen en het verplaatsen van de lokale gemeenschappen dient te worden overwogen, zegt Gohar, evenals het implementeren van regelgeving om de uitbreiding van kustresorts aan de noordkust te stoppen.

__

Dit artikel is eerder verschenen bij IPS-partner SciDev.net