Een eigen woning kan jonge Europeanen hun volledige loon kosten

De huizenprijzen in de EU zijn gemiddeld meer gestegen dan de inkomens, stelt het onderzoek van Eurofound in de Europese lidstaten. Jongeren en stedelingen ondervinden daardoor grote hinder om een betaalbaar plekje te vinden om te wonen. 

De woningcrisis heeft “een negatieve invloed op het welzijn en de toekomstperspectieven van een hele generatie”, stelt het rapport. Alle Europese lidstaten zijn getroffen, al zijn er onderling wel verschillen.

Huur slokt loon op

Eurofound keek vooral naar de bijzondere impact van de woningcrisis op jongeren, die doorgaans nog vaker te maken hebben met een lager loon of minder zekere inkomsten uit arbeid. Het gevolg is dat het voor hen steeds moeilijker is om een onafhankelijk, volwassen leven te starten. Vaak blijven ze ze langer dan ze zelf zouden willen bij hun ouders hangen.

De uitdaging blijkt het grootst in de huursector. In Bulgarije, Ierland, Polen, Portugal, Spanje, en in delen van Oostenrijk en Italië, is de betaalbaarheid zo slecht dat vaak meer dan 80  procent van het gemiddelde loon van een jongvolwassene wordt opgeslokt aan de huur van een standaard tweekamerappartement.

In de kustgebieden van Portugal en Spanje en in sommige regio's van Bulgarije loopt de huurprijs zelfs op tot meer dan 100 procent van hun loon, waardoor jongeren in feite meer dan één fulltime inkomen nodig hebben om zich een starterswoning te kunnen veroorloven. 

Ook in andere populaire toeristische bestemmingen, waar de reguliere huurmarkt concurreert met kortetermijnverhuur van vakantiehuizen en tweede verblijven, is betaalbaar wonen voor jonge mensen steeds moeilijker.

Van de 18 tot 29-jarigen in België die alleen wonen, betaalt 20 procent meer dan 40 procent van het loon aan huur of de afbetaling van een hypotheek. In Luxemburg is dat 51 procent en in Frankrijk gaat het om een kwart van de jongeren.

Peperduur Ierland

De situatie beïnvloedt steeds vaker de beslissing van jongeren om het ouderlijk huis nog even niet te verlaten. De gemiddelde leeftijd waarop zij zelfstandig gaan wonen stijgt in verschillende lidstaten, aldus Eurofound. In Ierland - waar zo goed als iedereen 60 procent van het loon betaalt voor een huurwoning - woont nu 40 procent van de 25- tot 34-jarigen nog bij hun ouders; in  2018 was dat nog 23 procent.

Ter vergelijking: in België leeft 20 procent van de 25- tot 34-jarigen nog thuis, terwijl dat in Frankrijk 16 procent is, in Duitsland 12 procent en in Spanje 46 procent. In Italië en Portugal leeft de helft (51 procent) van deze leeftijdsgroep nog in 'hotel mama'.

Als jongvolwassenen er wel in slagen om zelfstandig te gaan wonen, blijken ze daarbovenop aanzienlijk meer van hun inkomen aan andere woonkosten te moeten besteden omdat ze doorgaans in woningen van mindere kwaliteit wonen, merkt het rapport op.

Meer starterswoningen en leegstand aanpakken

De situatie leidt tot een aanzienlijke discrepantie tussen de feitelijke en de gewenste woonsituatie. Uit de enquêtegegevens uit Tsjechië, Nederland, Spanje en Zweden blijkt dat veel meer jongvolwassenen bij vrienden, familieleden of ouders wonen dan zij zelf zouden willen. Het leidt er volgens hen toe dat ze hun favoriete carrièrepad (nog) niet kunnen volgen en ze een gezin vaker uitstellen. Ook maken ze melding van nadelige gevolgen voor hun geestelijke gezondheid.

Nu de Europese Commissie huisvesting onlangs een eigen portefeuille heeft toegewezen, worden in het rapport verschillende mogelijke acties uitgestippeld om de crisis te bedwingen.

Zo melden de auteurs onder meer de noodzaak voor meer betaalbare starterswoningen en een ander fiscaal beleid rond eigendom en huur, door beide gelijk te behandelen.

Verder merken ze een cruciale, maar onbenutte bron op: tal van leegstaande en onderbenutte gebouwen die zouden kunnen worden gerenoveerd om het tekort aan woningen aan te pakken.