Economische modellen blind voor klimaatgevolgen: "Toekomst gedraagt zich niet zoals verleden"

Overheden, centrale banken en investeerders laten zich bij belangrijke beslissingen leiden door geavanceerde economische modellen die al decennialang hun nut bewezen hebben. Alleen is de fysieke realiteit in die decennia sterk veranderd door de klimaatverandering, en de effecten daarvan worden steeds groter.

De Universiteit van Exeter bevroeg meer dan zestig klimaatwetenschappers en vond een “fundamentele discrepantie”. Bij een temperatuurstijging boven 2 graden Celsius hebben we niet meer te maken met beheersbare economische aanpassingen, klinkt het.

Fundamenteel

“Ze waren eenduidig: de huidige economische modellen onderschatten systematisch de klimaatschade omdat ze niet kunnen weergeven wat er het meest toe doet: de escalerende mislukkingen, drempeleffecten en cumulatieve schokken. Die bepalen het klimaatrisico in een warmere wereld en ondermijnen de fundamenten van economische groei”, zegt geograaf Jesse Abrams van de Universiteit van Exeter.

“Voor financiële instellingen en de beleidsmakers die op de modellen vertrouwen, is dat niet zomaar een technisch probleem – het is een fundamentele misinterpretatie van de risico's waarmee we worden geconfronteerd die de huidige modellen over het hoofd zien omdat ze ervan uitgaan dat de toekomst zich zal gedragen zoals het verleden.”

Nieuwe modellen

De modellen moeten aangepast worden, argumenteren Abrams en zijn collega’s. Klimaatschade wordt immers structureel en cumulatief in de plaats van marginaal. Bij hogere opwarmingsniveaus is de kans bovendien steeds groter dat klimaateffecten meerdere sectoren tegelijk ontwrichten, doordat fysieke risico's zich doorvertalen naar handel, financiën en migratie. Die effecten zullen steeds vaker hele economieën doen veranderen en de noodzakelijke voorwaarden voor economische groei ondermijnen.

Een tweede punt is dat extremen, niet gemiddelden, de toekomst van klimaatschade zullen bepalen. Momenteel gaan economische modellen vaak uit van gemiddelde wereldtemperatuur, maar extremen zoals hittegolven, overstromingen en droogtes zullen het grootste deel van de economische en financiële ontwrichting veroorzaken.

Waar nu nog vaak de nadruk ligt op het bruto binnenlands product (bbp), moet ook meer rekening gehouden worden met sterfte en ziekte, ongelijkheid, verlies van ecosystemen en sociale ontwrichting – allemaal factoren die de maatschappelijke, menselijke en economische gezondheid ondermijnen.

En tot slot wordt een grotere onzekerheid fundamenteel, omdat klimaatgevolgen steeds minder voorspelbaar worden naarmate kantelpunten en extreme risico's toenemen.

Veerkracht

De studie bevat aanbevelingen voor financiële toezichthouders en centrale banken, institutionele beleggers en pensioenfondsen. Ze moeten niet proberen om klimaatrisico's nauwkeurig te becijferen, maar eerder de veerkracht van het financiële systeem proberen te waarborgen, zeggen de wetenschappers, door meer nadruk te leggen op extremen, cumulatieve effecten, extreme risico's en systemische kwetsbaarheid.

“Het resultaat van gebrekkig economisch advies is een wijdverspreide zelfgenoegzaamheid onder investeerders en beleidsmakers, waarbij veel investeerders de analyse van klimaatscenario’s beschouwen als een af te vinken taakje”, zegt Mark Campanale van Carbon Tracker Initiative in een reactie.

“Zolang de kloof tussen de verwachtingen van klimaatwetenschappers en economen niet is gedicht en overheidsinstanties geen actie ondernemen om de integriteit te waarborgen van het advies waarop investeringsbeslissingen worden gebaseerd, zullen financiële instellingen klimaatrisico's chronisch blijven onderwaarderen. Dat betekent dat pensioenfondsen en belastingbetalers gevaarlijk blootgesteld blijven.”