Dinosauriërs niet uitgestorven door vulkanische uitbarstingen - wel door meteoriet

Al decennia is het een heet hangijzer onder wetenschappers: speelden grote vulkaanuitbarstingen in India een rol in het uitsterven van de dinosauriërs?

Een nieuwe publicatie in Science van klimaatwetenschappers van Universiteit Utrecht en de Universiteit van Manchester presenteert nu een doorbraak: ze tonen aan dat de vulkaanuitbarstingen inderdaad een forse afkoeling van de aarde veroorzaakten, maar bewijzen ook dat het klimaat al was hersteld, duizenden jaren voordat de meteoriet insloeg.

Volgens hen is het overduidelijk dat de meteorietimpact de ultieme oorzaak is voor het uitsterven van de dinosauriërs.

CO2, stof en zwavel

De meteorietimpact in de Golf van Mexico van zo’n 66 miljoen jaar geleden is inmiddels uitgebreid onderzocht en staat welbekend als de oorzaak voor het uitsterven van de dinosauriërs, naast andere dieren en planten. Maar aardwetenschappers kibbelen al decennia of uitbarstingen van gigantische lavastromen in het westen van India ook bijdroegen aan de massa-extinctie.

Die vulkaanuitbarstingen bliezen wel degelijk enorme hoeveelheden CO2, stof en zwavel de lucht in waardoor het klimaat op aarde veranderde.

Het onderzoek levert echter hard bewijs dat de vulkaanuitbarstingen in India globaal het klimaat heftig verstoorden, maar ook dat ze weinig tot geen effect hadden op het uitsterven van de dinosauriërs.

Meteorietinslag

Het team wist met hulp van fossiele moleculen uit oude veenlagen in de Verenigde Staten de luchttemperaturen te reconstrueren voor de periode zowel voor als na de meteorietinslag. Met deze ‘moleculaire paleothermometer’ tonen de wetenschappers aan dat door de gigantische vulkaanuitbarstingen het klimaat van de aarde met minstens 5 graden Celsius afkoelde, 30.000 jaar voor de meteorietinslag.

Dit was zeer waarschijnlijk het gevolg van de vulkanische uitstoot van zwaveldeeltjes die, eenmaal in de lucht, het directe zonlicht blokkeerden. Maar de belangrijkste ontdekking is dat deze periode van afkoeling slechts relatief kort duurde.

De meteorietinslag blijft zo over als de belangrijkste veroorzaker van de massa-extinctie van dinosauriërs. “Ter vergelijking, de impact van de asteroïde veroorzaakte een kettingreactie van verschillende natuurrampen, inclusief bosbranden, aardbevingen, tsunami’s en een inslagwinter waardoor zonlicht werd geblokkeerd en ecosystemen werden verwoest”, zegt Rhodri Jerrett van de Universiteit van Manchester. “Wij zijn overtuigd dat die impact de ultieme genadeslag aan de dinosauriërs heeft gegeven.”