Bosbranden leveren onverwachte meststof voor Amazonewoud

Bosbranden in de tropen veroorzaken enorme schade aan natuur en klimaat, daar twijfelt niemand aan. Maar uit nieuw onderzoek blijkt dat de rook van die branden ook een onverwacht positief neveneffect heeft: die brengt fosfor naar het hart van het Amazonewoud en stimuleert daar de groei van bomen. 

Die “onbedoelde bemesting” compenseert een deel van het koolstofverlies door ontbossing, concluderen de wetenschappers.

Voedingsstoffen

Onderzoek van de Universiteit Antwerpen en de Barcelonese onderzoeksinstelling CREAF, gepubliceerd in Nature Geoscience, bracht het positief aspect aan het licht. 

“Fosfor is essentieel voor de groei van bomen in het Amazonewoud”, legt Adrià Descals van Universiteit Antwerpen uit. “Zelfs kleine extra hoeveelheden kunnen een meetbaar verschil betekenen.”

Het team zag dat de meeste branden ontstaan in de zogenaamde ‘ontbossingsboog’ in het zuiden van het Amazonegebied. Tijdens het droge seizoen voeren winden de rook vervolgens noord- en oostwaarts, diep het intacte regenwoud in. De rook bevat voedingsstoffen zoals fosfor die het bos kunnen bemesten en de plantengroei kunnen stimuleren.

Die extra fosfor zorgt namelijk voor efficiëntere fotosynthese, maar ook voor een dichtere bladerkroon. Bossen ontwikkelen zo meer bladoppervlak, waardoor ze meer zonlicht kunnen benutten en extra koolstof kunnen vastleggen, wat dan weer een goede zaak is voor het klimaat.

Verbonden ecosystemen 

“Fotosynthese is het proces waarbij planten zonlicht gebruiken om glucose en zuurstof te produceren. Hoe sterker het lichtsignaal, hoe actiever het bos koolstof uit de atmosfeer haalt”, zegt Descals.

Opvallend: regio’s met meer fosforneerslag blijken systematisch een hogere productiviteit te vertonen. Fosfor bleek zelfs de sterkste voorspeller van ruimtelijke verschillen in bosgroei, belangrijker zelfs dan regenval of temperatuur. 

Gemiddeld leidt elke extra milligram fosfor per vierkante meter tot een jaarlijkse toename van 7,4 gram koolstofopslag. Omdat het Amazonebekken gigantisch groot is, gaat het om substantiële hoeveelheden. 

“Dit betekent absoluut niet dat branden ‘goed’ zijn”, benadrukken de onderzoekers nog. “Maar het toont wel hoe sterk ecosystemen onderling verbonden zijn, zelfs via vervuiling. “Terwijl branden lokaal koolstof vrijmaken, versterken ze elders het vermogen van intacte bossen om CO2 op te nemen.”